<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="ar">
	<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A</id>
	<title>فخر الدين الرازي - تاريخ المراجعة</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-07T09:36:49Z</updated>
	<subtitle>تاريخ التعديل لهذه الصفحة في الويكي</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;diff=36266&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: /* المصادر */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;diff=36266&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-06-03T06:32:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;المصادر&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٠:٠٢، ٣ يونيو ٢٠٢٦&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l187&quot;&gt;سطر ١٨٧:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٨٧:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:الشخصيات الدينية]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:الشخصيات الدينية]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:العلماء]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:العلماء]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[تصنيف:علماء أهل السنة]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:إيران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:إيران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;diff=36265&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: /* انظر أيضاً */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;diff=36265&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-06-03T06:31:59Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;انظر أيضاً&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٠:٠١، ٣ يونيو ٢٠٢٦&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l175&quot;&gt;سطر ١٧٥:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٧٥:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[ما وراء النهر]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[ما وراء النهر]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[خراسان]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[خراسان]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[الري]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ري|&lt;/ins&gt;الري]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الهوامش ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الهوامش ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;diff=36264&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: /* الآثار */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;diff=36264&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-06-03T06:31:28Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;الآثار&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٠:٠١، ٣ يونيو ٢٠٢٦&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l70&quot;&gt;سطر ٧٠:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٧٠:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الآثار ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الآثار ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;مؤلفات وتصانيف فخر الرازي عديدة وفي مجالات متنوعة: [[الفلسفة]]، [[الحكمة]]، [[الكلام]]، [[الفقه]] والعلوم المشابهة لها. معظم مؤلفاته باللغة العربية، وبعضها بالفارسية:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;مؤلفات وتصانيف فخر الرازي عديدة وفي مجالات متنوعة: [[الفلسفة]]، [[الحكمة]]، [[الكلام]]، [[الفقه]] والعلوم المشابهة لها. معظم مؤلفاته باللغة العربية، وبعضها بالفارسية:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{قائمة أعمدة|2}}&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#مفاتيح الغيب (التفسير الكبير) في 12 مجلداً {من أوسع التفاسير القرآنية}.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#مفاتيح الغيب (التفسير الكبير) في 12 مجلداً {من أوسع التفاسير القرآنية}.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#تفسير القرآن الصغير وقد سماه أسرار التنزيل وأنوار التأويل.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#تفسير القرآن الصغير وقد سماه أسرار التنزيل وأنوار التأويل.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l147&quot;&gt;سطر ١٤٧:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٤٧:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#الأشربة؛&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#الأشربة؛&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#براهين النهائية.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#براهين النهائية.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{نهاية الأعمدة}}&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بقي من فخر الدين الرازي، مثل معظم المفكرين والعلماء الفرس، أشعار قليلة باللغتين [[الفارسية]] و[[العربية]]. أشعاره الفارسية قليلة جداً ومعظمها في شكل رباعيات. اختلطت هذه الرباعيات بأشعار [[أبو سعيد أبو الخير|أبي سعيد أبو الخير]]، [[عمر الخيام]]، ابن سينا وبابا أفضل الكاشاني. أوسع عمل شعري فارسي لفخر الدين الرازي هو منظومة مكتشفة حديثاً في المنطق والفلسفة. نظم فخر الرازي هذه المنظومة في منتصف السنوات بين 589 و 593 هـ، ونظم فيها مباحث الفلسفة والمنطق والطبيعيات والإلهيات لتعليم المبتدئين وطلبة العلم. نظم فخر الدين الرازي هذه المنظومة مخاطباً بها ناصر الدين ملكشاه بن السلطان تكش الخوارزمشاهي، وأشاد في بعض أبياتها بهذا الأمير.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بقي من فخر الدين الرازي، مثل معظم المفكرين والعلماء الفرس، أشعار قليلة باللغتين [[الفارسية]] و[[العربية]]. أشعاره الفارسية قليلة جداً ومعظمها في شكل رباعيات. اختلطت هذه الرباعيات بأشعار [[أبو سعيد أبو الخير|أبي سعيد أبو الخير]]، [[عمر الخيام]]، ابن سينا وبابا أفضل الكاشاني. أوسع عمل شعري فارسي لفخر الدين الرازي هو منظومة مكتشفة حديثاً في المنطق والفلسفة. نظم فخر الرازي هذه المنظومة في منتصف السنوات بين 589 و 593 هـ، ونظم فيها مباحث الفلسفة والمنطق والطبيعيات والإلهيات لتعليم المبتدئين وطلبة العلم. نظم فخر الدين الرازي هذه المنظومة مخاطباً بها ناصر الدين ملكشاه بن السلطان تكش الخوارزمشاهي، وأشاد في بعض أبياتها بهذا الأمير.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;diff=36263&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: /* الآثار */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;diff=36263&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-06-03T06:31:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;الآثار&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٠:٠١، ٣ يونيو ٢٠٢٦&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l148&quot;&gt;سطر ١٤٨:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٤٨:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#براهين النهائية.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#براهين النهائية.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{نهاية الأعمدة}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{نهاية الأعمدة}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بقي من فخر الدين الرازي، مثل معظم المفكرين والعلماء الفرس، أشعار قليلة باللغتين [[الفارسية]] و[[العربية]]. أشعاره الفارسية قليلة جداً ومعظمها في شكل رباعيات. اختلطت هذه الرباعيات بأشعار [[أبو سعيد أبو الخير|أبي سعيد أبو الخير]]، [[عمر الخيام]]، ابن سينا وبابا أفضل الكاشاني. أوسع عمل شعري فارسي لفخر الدين الرازي هو منظومة مكتشفة حديثاً في المنطق والفلسفة. نظم فخر الرازي هذه المنظومة في منتصف السنوات بين 589 و 593 هـ، ونظم فيها مباحث الفلسفة والمنطق والطبيعيات والإلهيات لتعليم المبتدئين وطلبة العلم. نظم فخر الدين الرازي هذه المنظومة مخاطباً بها ناصر الدين ملكشاه بن السلطان تكش الخوارزمشاهي، وأشاد في بعض أبياتها بهذا الأمير.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بقي من فخر الدين الرازي، مثل معظم المفكرين والعلماء الفرس، أشعار قليلة باللغتين [[الفارسية]] و[[العربية]]. أشعاره الفارسية قليلة جداً ومعظمها في شكل رباعيات. اختلطت هذه الرباعيات بأشعار [[أبو سعيد أبو الخير|أبي سعيد أبو الخير]]، [[عمر الخيام]]، ابن سينا وبابا أفضل الكاشاني. أوسع عمل شعري فارسي لفخر الدين الرازي هو منظومة مكتشفة حديثاً في المنطق والفلسفة. نظم فخر الرازي هذه المنظومة في منتصف السنوات بين 589 و 593 هـ، ونظم فيها مباحث الفلسفة والمنطق والطبيعيات والإلهيات لتعليم المبتدئين وطلبة العلم. نظم فخر الدين الرازي هذه المنظومة مخاطباً بها ناصر الدين ملكشاه بن السلطان تكش الخوارزمشاهي، وأشاد في بعض أبياتها بهذا الأمير.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;diff=36262&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban في ٠٦:٣٠، ٣ يونيو ٢٠٢٦</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;diff=36262&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-06-03T06:30:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٠:٠٠، ٣ يونيو ٢٠٢٦&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l184&quot;&gt;سطر ١٨٤:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٨٤:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:الشخصيات]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:الشخصيات]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:الشخصيات &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الىينية&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:الشخصيات &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الدينية&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:العلماء]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:العلماء]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:علماء أهل السنة]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:علماء أهل السنة]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:إيران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:إيران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;diff=36261&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban في ٠٦:٣٠، ٣ يونيو ٢٠٢٦</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;diff=36261&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-06-03T06:30:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٠:٠٠، ٣ يونيو ٢٠٢٦&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l14&quot;&gt;سطر ١٤:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٤:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| التلامذة =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| التلامذة =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الدين = [[الإسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الدين = [[الإسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| المذهب = [[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;أهل السنة والجماعة|&lt;/del&gt;أهل السنة]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| المذهب = [[أهل السنة]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الآثار = {{قائمة أفقية |التفسير الكبير (مفاتيح الغيب) |شرح نهج البلاغة |الأربعين في أصول الدين}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الآثار = {{قائمة أفقية |التفسير الكبير (مفاتيح الغيب) |شرح نهج البلاغة |الأربعين في أصول الدين}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| النشاطات = {{قائمة عمودية |فيلسوف |متكلم |[[فقيه]]}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| النشاطات = {{قائمة عمودية &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|[[الفلسفة&lt;/ins&gt;|فيلسوف&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;|متكلم |[[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الفقيه|&lt;/ins&gt;فقيه]]}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الموقع =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الموقع =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;أبو عبد الله محمد بن عمر فخر الدين الرازي&#039;&#039;&#039; (543-606 هـ) [[متكلم]]، [[فقيه]] و [[مفسر]] فارسي، عُرف بـ &#039;&#039;&#039;ابن الخطيب&#039;&#039;&#039;&amp;lt;ref&amp;gt;جماعة من المؤلفين تحت إشراف الدكتور محمد فنائي أشكوري (2013). مدخل إلى تاريخ الفلسفة الإسلامية (المجلد الثاني). طهران: سمت. ص. 244.&amp;lt;/ref&amp;gt; ولقب بفخر الدين، واشتهر أيضاً بإمام الرازي أو الإمام فخر الرازي. أشهر آثاره كتاب [[مفاتيح الغيب (كتاب)|مفاتيح الغيب]] المشهور [[بتفسير فخر الدين الرازي الكبير|بتفسير الرازي الكبير]]، وهو من أوسع تفاسير [[القرآن]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;أبو عبد الله محمد بن عمر فخر الدين الرازي&#039;&#039;&#039; (543-606 هـ) [[متكلم]]، [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الفقيه|&lt;/ins&gt;فقيه]] و [[مفسر]] فارسي، عُرف بـ &#039;&#039;&#039;ابن الخطيب&#039;&#039;&#039;&amp;lt;ref&amp;gt;جماعة من المؤلفين تحت إشراف الدكتور محمد فنائي أشكوري (2013). مدخل إلى تاريخ الفلسفة الإسلامية (المجلد الثاني). طهران: سمت. ص. 244.&amp;lt;/ref&amp;gt; ولقب بفخر الدين، واشتهر أيضاً بإمام الرازي أو الإمام فخر الرازي. أشهر آثاره كتاب [[مفاتيح الغيب (كتاب)|مفاتيح الغيب]] المشهور [[بتفسير فخر الدين الرازي الكبير|بتفسير الرازي الكبير]]، وهو من أوسع تفاسير [[القرآن]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الميلاد ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الميلاد ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l183&quot;&gt;سطر ١٨٣:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٨٣:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* جامع العلوم الستيني، فخر الدين الرازي.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* جامع العلوم الستيني، فخر الدين الرازي.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[تصنيف:الشخصيات]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[تصنيف:الشخصيات الىينية]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:العلماء]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:العلماء]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:علماء أهل السنة]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:علماء أهل السنة]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:إيران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:إيران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;diff=36260&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: أنشأ الصفحة ب&#039; {{صندوق معلومات شخص | العنوان = فخر الدين الرازي | الصورة = فخر رازی.jpg | الاسم = أبو عبد الله، محمد بن عمر فخر الدين الرازي | الأسماء الأخرى = {{قائمة أفقية |ابن الخطيب |خطيب الري |فخر الدين |الإمام فخر الرازي |إمام المشككين}} | سنة الولادة = 543 هـ | تاريخ الولادة =  | مكان...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D9%81%D8%AE%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&amp;diff=36260&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-06-03T06:27:27Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;أنشأ الصفحة ب&amp;#039; {{صندوق معلومات شخص | العنوان = فخر الدين الرازي | الصورة = فخر رازی.jpg | الاسم = أبو عبد الله، محمد بن عمر فخر الدين الرازي | الأسماء الأخرى = {{قائمة أفقية |ابن الخطيب |خطيب الري |فخر الدين |الإمام فخر الرازي |إمام المشككين}} | سنة الولادة = 543 هـ | تاريخ الولادة =  | مكان...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحة جديدة&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
{{صندوق معلومات شخص&lt;br /&gt;
| العنوان = فخر الدين الرازي&lt;br /&gt;
| الصورة = فخر رازی.jpg&lt;br /&gt;
| الاسم = أبو عبد الله، محمد بن عمر فخر الدين الرازي&lt;br /&gt;
| الأسماء الأخرى = {{قائمة أفقية |ابن الخطيب |خطيب الري |فخر الدين |الإمام فخر الرازي |إمام المشككين}}&lt;br /&gt;
| سنة الولادة = 543 هـ&lt;br /&gt;
| تاريخ الولادة = &lt;br /&gt;
| مكان الولادة = {{قائمة أفقية |[[إيران]] |[[الري]] }}&lt;br /&gt;
| سنة الوفاة = 606 هـ&lt;br /&gt;
| تاريخ الوفاة = &lt;br /&gt;
| مكان الوفاة = {{قائمة أفقية |[[أفغانستان]] |هراة }}&lt;br /&gt;
| الأساتذة = {{قائمة عمودية |مجد الدين الجيلي |كمال الدين السمناني |فخر الدين المارديني}}&lt;br /&gt;
| التلامذة = &lt;br /&gt;
| الدين = [[الإسلام]]&lt;br /&gt;
| المذهب = [[أهل السنة والجماعة|أهل السنة]]&lt;br /&gt;
| الآثار = {{قائمة أفقية |التفسير الكبير (مفاتيح الغيب) |شرح نهج البلاغة |الأربعين في أصول الدين}}&lt;br /&gt;
| النشاطات = {{قائمة عمودية |فيلسوف |متكلم |[[فقيه]]}}&lt;br /&gt;
| الموقع = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;أبو عبد الله محمد بن عمر فخر الدين الرازي&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (543-606 هـ) [[متكلم]]، [[فقيه]] و [[مفسر]] فارسي، عُرف بـ &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ابن الخطيب&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;ref&amp;gt;جماعة من المؤلفين تحت إشراف الدكتور محمد فنائي أشكوري (2013). مدخل إلى تاريخ الفلسفة الإسلامية (المجلد الثاني). طهران: سمت. ص. 244.&amp;lt;/ref&amp;gt; ولقب بفخر الدين، واشتهر أيضاً بإمام الرازي أو الإمام فخر الرازي. أشهر آثاره كتاب [[مفاتيح الغيب (كتاب)|مفاتيح الغيب]] المشهور [[بتفسير فخر الدين الرازي الكبير|بتفسير الرازي الكبير]]، وهو من أوسع تفاسير [[القرآن]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== الميلاد ==&lt;br /&gt;
ولد الإمام فخر الدين أبو عبد الله محمد بن عمر بن حسين بن حسن بن علي التيمي الطبرستاني المعروف بابن خطيب الرازي وإمام المشككين، وهو من كبار المتكلمين والخطباء والفلاسفة المشهورين في القرن السادس الهجري، في 25 [[رمضان]] سنة 543 أو 544 هـ في مدينة [[الري]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== التحصيل العلمي == &lt;br /&gt;
درس محمد بن عمر فخر الرازي أولاً عند والده الذي كان خطيباً مشهوراً، ثم تعلم مقدمات العلوم عند كمال السمعاني (السمناني)، وتعلم [[علم الكلام]] و[[الحكمة]] عند مجد الدين الجيلي، وتعلم سائر العلوم عند ضياء الدين عمر ومحمود بن حسن الحمصي. ذهب إلى [[خراسان]] لدراسة فلسفة [[ابن سينا]] و[[أبو نصر الفارابي]]، فاستفاد تماماً، وسافر إلى [[ما وراء النهر]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
يُعد من مشاهير العلم والأدب في الإسلام، وكان في عصره من أكبر علماء وحكماء الإسلام، وكان أستاذاً في العلوم العقلية والنقلية أي [[الفلسفة]]، [[علم الكلام|والكلام]]، والرياضيات، و[[الفقه]] و[[الأصول]]، [[تفسير|وتفسير القرآن]] والأدب، وكان صاحب رأي ومرجعاً لفضلاء عصره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== المذهب ==&lt;br /&gt;
كان فخر الدين شافعي المذهب في فروع الدين، وأشعري العقيدة في أصول العقائد الكلامية، ومع ذلك كان دائماً في جدل ومناظرة مع علماء مذهبه. نظم أيضاً أشعاراً متفرقة بالفارسية والعربية تحوي معانٍ وعظية. ازدهرت حياة الإمام فخر، رغم العسر والفقر في فترة المراهقة، بعد دخوله إلى خوارزم وما وراء النهر وإقامته عدة سنوات في بلاط الخوارزمشاهيين. من الأحداث المؤلمة في حياة فخر الرازي في السنوات الأخيرة من حياته [[وفاة]] ابنه الشاب محمد في منتصف سنة 601 هـ في هراة.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== الأساتذة ==&lt;br /&gt;
# مجد الدين الجيلي؛&lt;br /&gt;
# كمال الدين السمناني؛&lt;br /&gt;
# فخر الدين المارديني؛&lt;br /&gt;
# مؤيد الدين الطوسي ([[مذهب الشيعة|شيعي]])؛&lt;br /&gt;
# الشيخ سديد الدين الحمصي الرازي (شيعي).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== التلاميذ ==&lt;br /&gt;
ربى تلاميذ كثيرين، من أهمهم:&lt;br /&gt;
* أثير الدين الأبهري؛&lt;br /&gt;
* عبد الحميد خسروشاهي.&lt;br /&gt;
كما كان زميلاً ورفيق دراسة للشيخ [[شهاب الدين السهروردي]] عند مجد الدين الجيلي&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.makarem.ir/main.aspx?typeinfo=44&amp;amp;lid=0&amp;amp;catid=29974&amp;amp;mid=409100 التعريف بفخر الرازي].&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== المعارضة للشيعة ==&lt;br /&gt;
اشتهر فخر الرازي بإثارة الشبهات ضد عقائد الشيعة والمسائل الفلسفية، ولقب بـ «&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;إمام الشكاكين&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;» أو «&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;إمام المشككين&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;». بالطبع، الاتجاه الرئيسي لهذا اللقب هو شكوكه غير المبررة في المسائل الفلسفية والكلامية التي أبداها في كتبه الفلسفية والكلامية. رد [[الخواجة نصير الدين الطوسي]] على كثير من شبهاته وإشكالاته في «شرح الإشارات والتنبيهات» و«تلخيص المحصل».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
من صفاته المهمة الأخرى التي وضعته في مواجهة [[مذهب الشيعة|للشيعة]] وعقائدهم، الجبرية واعتقاده بالصفات الأزلية المستقلة عن الله (المعروفة بالقدماء الثمانية).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نقل في كتبه خاصة تفسيره الكبير بعض عقائد الشيعة وردّها وأبطلها حسب زعمه. لذلك يحتل تفسيره مكانة مهمة وأساسية [[أهل السنة والجماعة|لأهل السنة]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
لكن فخر الرازي لم يكن معارضاً لعقائد الشيعة تماماً، بل بسبب تبعيته [[لأبي الحسين البصري المعتزلي]] الذي كان قريباً من الشيعة، فقد قبل بعض عقائد [[مذهب الشيعة|الشيعة]]، كما كتب شرحاً [[لنهج البلاغة (كتاب)|لنهج البلاغة]]&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.makarem.ir/main.aspx?typeinfo=44&amp;amp;lid=0&amp;amp;catid=29974&amp;amp;mid=409100 من هو فخر الرازي؟].&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== الآراء العلمية ==&lt;br /&gt;
يعتبر فخر الرازي من بين القلائل الذين كان لديهم إلمام وإحاطة بمعظم علوم عصره. الكتب والآثار التي كتبها بموضوعات متنوعة تدل على علمه الغزير والمتنوع. رسائله ومؤلفاته التي كتبت في مجالات مختلفة بإتقان تام، تحكي عن تبحره في علوم الكلام والفلسفة والتفسير والرياضيات والطب والفلك. كان شخصية متعددة الجوانب، ذا عقل بحثي وتحليلي وناقد، وبإحاطته بآراء الفلاسفة، وعلى الرغم من معارضته للعديد من نظرياتهم، استخدم المنهج القياسي والبرهاني وبعض الآراء الفلسفية لتثبيت أسس علم الكلام، مما جعل الكلام يخرج من الموقف الدفاعي والجدلي ويتحول إلى علم مستقل.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ومن هذا المنطلق، يعتبر عاملاً مؤثراً في نشأة الكلام الفلسفي. كان في الفلسفة ناقداً للفلسفة أكثر منه فيلسوفاً، لدرجة أنه عارض العديد من مباحث الفلسفة اليونانية. آراؤه ووجهات نظره حول الفلسفة اليونانية التي نقدها وفحصها كانت تثير دهشة كثير من الفلاسفة المعاصرين له الذين كانوا يكتفون بالتقليد والعرض البسيط للفلسفة. صرح العديد من المنظرين والمفكرين المعاصرين في الفلسفة بأن شرحه على الإشارات [[لأبي علي سينا]]، كان أحياناً خارجاً عن الاعتدال والنقد العلمي. فكما قال [[الخواجة نصير الدين الطوسي|الخواجة نصير]] في بداية شرحه على الإشارات، كان جهد فخر نوعاً من الطعن لا الشرح.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
لكنه في معارضته للفلاسفة لم يخرج أبداً عن طريق الاستدلال والاحتجاج، ولم يستخدم التفيسق والتكفير. يقول الدكتور شريف في كتاب تاريخ الفلسفة في الإسلام واصفاً هذا الأمر: تأثر فخر الرازي بدراسة أعمال [[محمد الغزالي]]، ودرس الفلسفة حتى أصبح أحد أساتذتها المعترف لهم.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
على عكس المتكلمين الذين كانوا يرفضون الفلسفة اليونانية أو [[المشائية]] جملة وتفصيلاً، نقد الإمام الرازي الكثير من مباحث الفلسفة اليونانية، بينما قبل بعضها الآخر. يكتب في مقدمة المباحث المشرقية، وهو أهم كتبه الفلسفية: «أصدقاؤنا ينتمون إلى مجموعتين، مجموعة تضم أولئك الذين يقلدون الفلاسفة اليونانيين ولا يرون أحداً أهلاً لمناقشة أفكارهم، ويفخرون بقدرتهم على فهم أقوالهم. والمجموعة الأخرى تضم أولئك الذين يرفضون كل أفكارهم جملة وتفصيلاً دون استثناء. كلتا المجموعتين على خطأ.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
لقد تعمقنا في كتابات الفلاسفة، وأقررنا صحيحها ورفضنا خاطئها. وأضفنا إلى هذه الفلسفة أصولاً عدة، وأبدينا أفكاراً جديدة». بالتمعن في أقوال الإمام فخر الرازي يمكن إدراك أنه في عصره، كانت مجموعة تتناول الفلسفة بالجدل ومجموعة أخرى بالتقليد، بينما هو بقبول بعض المباحث الفلسفية ورفض البعض الآخر بعد نقدها والبحث فيها.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بهذا المنوال، يتناول فخر الرازي بذكائه وفطنته الخاصة الفلاسفة بالنقد، ويبتكر ويجدد في العديد من المباحث؛ فمثلاً في مجال الوجود الذهني، لديه انتقادات مسندة بالدليل على آراء الحكماء، وينكر وجوده ولا يعتبر العلم إلا نوعاً من الإضافة. لا يقبل قاعدة الواحد (الواحد لا يصدر عنه إلا واحد)، ويجيز صدور الكثرة عن الوحدة. كما له آراء حول معنى الحسن والقبح، والكلام النفسي، ورؤية الباري، وهي آراء مدروسة وقابلة للنقاش في نوعها، لكنها لا تتسع لها هذه المقالة.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== الآثار ==&lt;br /&gt;
مؤلفات وتصانيف فخر الرازي عديدة وفي مجالات متنوعة: [[الفلسفة]]، [[الحكمة]]، [[الكلام]]، [[الفقه]] والعلوم المشابهة لها. معظم مؤلفاته باللغة العربية، وبعضها بالفارسية:&lt;br /&gt;
{{قائمة أعمدة|2}}&lt;br /&gt;
#مفاتيح الغيب (التفسير الكبير) في 12 مجلداً {من أوسع التفاسير القرآنية}.&lt;br /&gt;
#تفسير القرآن الصغير وقد سماه أسرار التنزيل وأنوار التأويل.&lt;br /&gt;
#نهاية العقول؛&lt;br /&gt;
#المحصول في علم الأصول؛&lt;br /&gt;
#محصل أفكار المتقدمين والمتأخرين من الحكماء والمتكلمين؛&lt;br /&gt;
#الملخص في الحكمة؛&lt;br /&gt;
#شرح عيون الحكمة؛&lt;br /&gt;
#المباحث المشرقية وهو كتاب كبير في العلوم الإلهية والطبيعية، وجه فيه انتقادات شديدة لآراء الحكماء.&lt;br /&gt;
#لباب الإشارة في شرح الإشارات حيث شرح فيه [[الإشارات (كتاب)|إشارات]] ابن سينا بأسلوب &amp;quot;قال-أقول&amp;quot;، ووجه انتقادات واعتراضات شديدة على بو علي وفلسفته.&lt;br /&gt;
#المطالب العالية في الحكمة؛&lt;br /&gt;
#الأربعين في أصول الدين؛&lt;br /&gt;
#تنبيه الإشارة في الأصول؛&lt;br /&gt;
#المعالم في الأصلين؛&lt;br /&gt;
#سراج القلوب؛&lt;br /&gt;
#زبدة الأفكار وعمدة النظار؛&lt;br /&gt;
#الجامع الكبير في الطب؛&lt;br /&gt;
#مناقب الإمام الأعظم الشافعي؛&lt;br /&gt;
#تفسير الأسماء الحسنى؛&lt;br /&gt;
#السر المكنون في مخاطبة الشمس والقمر والنجوم؛&lt;br /&gt;
#تأسيس التقديس وقد كتبه لسيف الدين ملك العادل في الكلام.&lt;br /&gt;
#الرسالة الكمالية كتبها بالفارسية في المنطق والفلك، وقد صححها وطبعها محمد باقر السبزواري.&lt;br /&gt;
#الطريقة في الجدل؛&lt;br /&gt;
#شرح سقط الزند؛&lt;br /&gt;
#رسالة في السؤال؛&lt;br /&gt;
#منتخب تنكلوشا؛&lt;br /&gt;
#مباحث الوجود والعدم؛&lt;br /&gt;
#مباحث الجدل؛&lt;br /&gt;
#جواب القيلاني؛&lt;br /&gt;
#النبض؛&lt;br /&gt;
#شرح كليات قانون ابن سينا في الطب؛&lt;br /&gt;
#تفسير الفاتحة؛&lt;br /&gt;
#[[سورة البقرة]]؛&lt;br /&gt;
#شرح الوجيز للغزالي؛&lt;br /&gt;
#الطريقة العلائية في الخلاف في أربعة مجلدات؛&lt;br /&gt;
#لوامع البينات في شرح أسماء الله وصفاته؛&lt;br /&gt;
#في إبطال القياس (غير كامل).&lt;br /&gt;
#شرح نهج البلاغة (غير كامل).&lt;br /&gt;
#فضائل الصحابة الراشدين؛&lt;br /&gt;
#القضاء والقدر؛&lt;br /&gt;
#رسالة الحدوث؛&lt;br /&gt;
#اللطائف الغياثية؛&lt;br /&gt;
#شفاء الغي من الخلاف؛&lt;br /&gt;
#الخلق والبعد؛&lt;br /&gt;
#الخمسين في أصول الدين (بالفارسية)؛&lt;br /&gt;
#الأخلاق؛&lt;br /&gt;
#الرسالة الصاحبيه؛&lt;br /&gt;
#الرسالة المجدية؛&lt;br /&gt;
#عصمة الأنبياء؛&lt;br /&gt;
#في الرمل؛&lt;br /&gt;
#شرح مصادرات إقليدس؛&lt;br /&gt;
#رسالة في الهندسة؛&lt;br /&gt;
#رسالة نفثة المصدور؛&lt;br /&gt;
#رسالة في ذم الدنيا؛&lt;br /&gt;
#الاختيارات العلائية في التأثيرات المائية؛&lt;br /&gt;
#أحكام الأحكام؛&lt;br /&gt;
#الرياض المونقة في الملل والنحل؛&lt;br /&gt;
#رسالة في النفس؛&lt;br /&gt;
#زبدة العلم في الكلام؛&lt;br /&gt;
#تهذيب الدلائل وعيون المسائل؛&lt;br /&gt;
#تعجيز الأفلاسفة؛&lt;br /&gt;
#البيان والبرهان في الرد على أهل الزيع والطغيان؛&lt;br /&gt;
#شرح مفصل الزمخشري؛&lt;br /&gt;
#المباحث العمادية في مطالب المعادية؛&lt;br /&gt;
#نهاية الإيجاز في البيان؛&lt;br /&gt;
#الإشارات في شرح الإشارات؛&lt;br /&gt;
#إرشاد النظار إلى لطائف الأسرار؛&lt;br /&gt;
#تحصيل الحق؛&lt;br /&gt;
#حدائق الأزهار أو الستيني؛&lt;br /&gt;
#رسالة في النبوات؛&lt;br /&gt;
#مباحث الحدود؛&lt;br /&gt;
#الجوهر الفرد؛&lt;br /&gt;
#الرعاية؛&lt;br /&gt;
#أجوبة المسائل البخارية؛&lt;br /&gt;
#من الرأس إلى الخلق؛&lt;br /&gt;
#الأشربة؛&lt;br /&gt;
#براهين النهائية.&lt;br /&gt;
{{نهاية الأعمدة}}&lt;br /&gt;
بقي من فخر الدين الرازي، مثل معظم المفكرين والعلماء الفرس، أشعار قليلة باللغتين [[الفارسية]] و[[العربية]]. أشعاره الفارسية قليلة جداً ومعظمها في شكل رباعيات. اختلطت هذه الرباعيات بأشعار [[أبو سعيد أبو الخير|أبي سعيد أبو الخير]]، [[عمر الخيام]]، ابن سينا وبابا أفضل الكاشاني. أوسع عمل شعري فارسي لفخر الدين الرازي هو منظومة مكتشفة حديثاً في المنطق والفلسفة. نظم فخر الرازي هذه المنظومة في منتصف السنوات بين 589 و 593 هـ، ونظم فيها مباحث الفلسفة والمنطق والطبيعيات والإلهيات لتعليم المبتدئين وطلبة العلم. نظم فخر الدين الرازي هذه المنظومة مخاطباً بها ناصر الدين ملكشاه بن السلطان تكش الخوارزمشاهي، وأشاد في بعض أبياتها بهذا الأمير.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== الوفاة ==&lt;br /&gt;
في أوائل سنة 606 هـ، أصابه مرض شديد، وتوفي أخيراً يوم [[عيد الفطر]] من نفس السنة عن عمر يناهز 62 عاماً في هراة.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[ملف:آرامگاه فخر رازی.jpg|بديل= الإمام فخر الرازي|تصغير|قبر فخر الرازي]]&lt;br /&gt;
[[ملف:تابلوی قبر فخر رازی.jpg|بديل= الإمام فخر الرازي|تصغير]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نص [[الوصية|وصية]] الإمام فخر ذكر في كتب مثل طبقات الشافعية للسبكي وطبقات الأطباء. أملى هذه الوصية قبل وفاته بحوالي 8 أشهر، أي في 21 محرم 606 هـ، على تلميذه أبي بكر إبراهيم بن أبي بكر بن علي الأصفهاني. تحتوي الوصية على خلاصة نظرياته حول [[الدين]] و[[الفلسفة]] و[[القرآن]] بعبارات مكثفة، وفي آخرها أشار إلى وصيته وتلميذه بشأن رعاية أبنائه.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== القبر ==&lt;br /&gt;
يقع قبر فخر الرازي في مدينة هراة.&lt;br /&gt;
في زمن «السلطان حسين بايقرا» شُيد بناء على قبر فخر الرازي؛ لكنه دُمر خلال الصراع الذي وقع بين «الشيبانيين» و«الصفويين».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
في عام 1949 م، شيد شخص يدعى «الحاج آدم خان» إيواناً صغيراً، ووضع لوحة على قبر فخر الرازي.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
في السنوات الأولى من حكم ظاهر شاه في عام 1941 م، عندما كان «عبد الله خان ملكيار» والياً على هراة، شُيد إيوان كبير مقابل قبر فخر الرازي، والذي ظل قائماً حتى الغزو السوفيتي السابق لأفغانستان.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مع استمرار الصراع بين المجاهدين والقوات السوفيتية الغازية، دُمر قبر فخر الرازي تدريجياً في عقد 1980 م بسبب نيران الحرب.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بعد التطورات الأخيرة في [[أفغانستان]]، عام 1995 م، أعيد بناء قبر فخر الرازي على يد أحد تجار هراة&amp;lt;ref&amp;gt;[https://af.farsnews.ir/culture/news/13940506000181 أين يقع قبر «فخر الرازي»؟] جغرافيا هراة العامة، رسول بويان.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== انظر أيضاً ==&lt;br /&gt;
* [[أفغانستان]]&lt;br /&gt;
* [[ما وراء النهر]]&lt;br /&gt;
* [[خراسان]]&lt;br /&gt;
* [[الري]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== الهوامش ==&lt;br /&gt;
{{الهوامش}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== المصادر ==&lt;br /&gt;
* دائرة المعارف طهور.&lt;br /&gt;
* جامع العلوم الستيني، فخر الدين الرازي.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[تصنيف:العلماء]]&lt;br /&gt;
[[تصنيف:علماء أهل السنة]]&lt;br /&gt;
[[تصنيف:إيران]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
</feed>