<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="ar">
	<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86</id>
	<title>خراسان - تاريخ المراجعة</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86&amp;action=history"/>
	<updated>2026-04-21T12:37:21Z</updated>
	<subtitle>تاريخ التعديل لهذه الصفحة في الويكي</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86&amp;diff=31083&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: /* الأسباب والأهمية */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86&amp;diff=31083&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-12-24T10:24:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;الأسباب والأهمية&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٣:٥٤، ٢٤ ديسمبر ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l62&quot;&gt;سطر ٦٢:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٦٢:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في السنة الحادية والعشرين للهجرة، فتح المسلمون بقيادة عبدالله بن عبدالله بن عتبان وأبو موسى الأشعري أصفهان، ثم استولوا على كرمان.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في السنة الحادية والعشرين للهجرة، فتح المسلمون بقيادة عبدالله بن عبدالله بن عتبان وأبو موسى الأشعري أصفهان، ثم استولوا على كرمان.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بعد ذلك، كان أبو موسى ينوي فتح خراسان، وللحصول على إذن الخليفة الثاني، خاطب [[عمر بن الخطاب]] برسالة. يروي &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;ابن أعثم&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;هذه الحادثة كما يلي:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بعد ذلك، كان أبو موسى ينوي فتح خراسان، وللحصول على إذن الخليفة الثاني، خاطب [[عمر بن الخطاب]] برسالة. يروي ابن أعثم هذه الحادثة كما يلي:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بعد حمد وثناء الله تعالى، هذه رسالة من عبدالله عمر إلى أبو موسى، أما بعد، فقد وصلت كتابتك يا أبا موسى. فالمضمون معروف، والفتوحات التي بفضل الله وعونه تحققت لك، وأصبحت ولاية فارس وكرمان تحت حكم المسلمين، وقد أحصيت ذلك واحداً تلو الآخر، وشكرت الله سبحانه على تلك النعمة والعزة.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بعد حمد وثناء الله تعالى، هذه رسالة من عبدالله عمر إلى أبو موسى، أما بعد، فقد وصلت كتابتك يا أبا موسى. فالمضمون معروف، والفتوحات التي بفضل الله وعونه تحققت لك، وأصبحت ولاية فارس وكرمان تحت حكم المسلمين، وقد أحصيت ذلك واحداً تلو الآخر، وشكرت الله سبحانه على تلك النعمة والعزة.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ما كتبته بأنك تكتب هذه الرسالة من حدود صحراء خراسان، هل تنوي الذهاب إلى جهة خراسان؟ يجب ألا تذهب إلى هناك، وأن توقف الذهاب إلى خراسان، فلا حاجة لنا في ولاية خراسان. وعندما تصلك هذه الرسالة، عليك أن تعين نائباً ذا خلق حسن، محمود الخصال، حسن السيرة، محبوب الأفعال، أميناً وموثوقاً في كل مدينة فتحها الله بيدك، وأن تعود إلى البصرة وتقيم هناك، وتتوقف عن أمر خراسان، فلا شأن لنا بخراسان ولا خراسان لنا. لو كان بيننا وبين خراسان جبال من حديد وبحار من نار وألف سد كسد الإسكندر.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ما كتبته بأنك تكتب هذه الرسالة من حدود صحراء خراسان، هل تنوي الذهاب إلى جهة خراسان؟ يجب ألا تذهب إلى هناك، وأن توقف الذهاب إلى خراسان، فلا حاجة لنا في ولاية خراسان. وعندما تصلك هذه الرسالة، عليك أن تعين نائباً ذا خلق حسن، محمود الخصال، حسن السيرة، محبوب الأفعال، أميناً وموثوقاً في كل مدينة فتحها الله بيدك، وأن تعود إلى البصرة وتقيم هناك، وتتوقف عن أمر خراسان، فلا شأن لنا بخراسان ولا خراسان لنا. لو كان بيننا وبين خراسان جبال من حديد وبحار من نار وألف سد كسد الإسكندر.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=الهوامش=&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=الهوامش=&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{الهوامش}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{الهوامش}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86&amp;diff=31082&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: /* العصر الإسلامي */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86&amp;diff=31082&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-12-24T10:24:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;العصر الإسلامي&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٣:٥٤، ٢٤ ديسمبر ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l39&quot;&gt;سطر ٣٩:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٣٩:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عهد الخلفاء، كانت محافظة خراسان أهم محافظات إيران، وشملت كل شمال شرق إيران حتى حدود [[الصين]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عهد الخلفاء، كانت محافظة خراسان أهم محافظات إيران، وشملت كل شمال شرق إيران حتى حدود [[الصين]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;حكمت خراسان لمدة تقارب 200 سنة تحت سلطة الدول العربية [[بنو أمية|الأموية]] و[[العباسيون|العباسية]]، حتى استقلت في عام 205 هـ بيد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;سلالة الطاهريين&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;حكمت خراسان لمدة تقارب 200 سنة تحت سلطة الدول العربية [[بنو أمية|الأموية]] و[[العباسيون|العباسية]]، حتى استقلت في عام 205 هـ بيد سلالة الطاهريين.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عام 283 هـ، أصبحت جزءًا من أراضي دولة الصفاريين.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عام 283 هـ، أصبحت جزءًا من أراضي دولة الصفاريين.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l47&quot;&gt;سطر ٤٧:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٤٧:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عام 384 هـ، استولى السلطان محمود الغزنوي على خراسان وحكمها لمدة 45 سنة.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عام 384 هـ، استولى السلطان محمود الغزنوي على خراسان وحكمها لمدة 45 سنة.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عام 429 هـ، استولى طغرل الأول على نيشابور وجعلها مركز حكمه. بقيت خراسان تحت حكم [[السلاجقة]] حتى عام 552 هـ، وبعد وفاة السلطان سنجر السلاجقي، سقطت تحت حكم &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;الخوارزميين&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عام 429 هـ، استولى طغرل الأول على نيشابور وجعلها مركز حكمه. بقيت خراسان تحت حكم [[السلاجقة]] حتى عام 552 هـ، وبعد وفاة السلطان سنجر السلاجقي، سقطت تحت حكم الخوارزميين.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;مع غزو المغول في القرن السابع الهجري، دمرت العديد من المدن والقرى في خراسان.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;مع غزو المغول في القرن السابع الهجري، دمرت العديد من المدن والقرى في خراسان.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l54&quot;&gt;سطر ٥٤:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٥٤:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بعد وفاة نادر شاه أفشار عام 1160 هـ، استولى أحمد شاه دراني على أجزاء شرقية من هذه الأرض (هرات وبلخ)، وخلال عصر القاجاريين، وبمساعدة [[بريطانيا]] ودعمها لأحمد شاه دراني، تعهدت إيران في معاهدة باريس عام 1273 هـ بعدم التدخل في شؤون [[أفغانستان]] والتخلي عن جميع مطالبها بشأن هرات، وتم تسليم الجزء الشرقي من خراسان إلى أفغانستان التي كانت تحت النفوذ البريطاني.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بعد وفاة نادر شاه أفشار عام 1160 هـ، استولى أحمد شاه دراني على أجزاء شرقية من هذه الأرض (هرات وبلخ)، وخلال عصر القاجاريين، وبمساعدة [[بريطانيا]] ودعمها لأحمد شاه دراني، تعهدت إيران في معاهدة باريس عام 1273 هـ بعدم التدخل في شؤون [[أفغانستان]] والتخلي عن جميع مطالبها بشأن هرات، وتم تسليم الجزء الشرقي من خراسان إلى أفغانستان التي كانت تحت النفوذ البريطاني.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;الجزء الشمالي من خراسان&amp;lt;ref&amp;gt;يشمل مرو، سمرقند، بخارى، وخوارزم&amp;lt;/ref&amp;gt; تعرض في عهد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;القاجاريين&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;لهجمات من الروس والتركمان، وفي عام 1299 هـ، وبموجب معاهدة أخال بين إيران و[[روسيا]]، التي جعلت نهر أترك حدود إيران، انفصل هذا الجزء عن هضبة إيران.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;الجزء الشمالي من خراسان&amp;lt;ref&amp;gt;يشمل مرو، سمرقند، بخارى، وخوارزم&amp;lt;/ref&amp;gt; تعرض في عهد القاجاريين لهجمات من الروس والتركمان، وفي عام 1299 هـ، وبموجب معاهدة أخال بين إيران و[[روسيا]]، التي جعلت نهر أترك حدود إيران، انفصل هذا الجزء عن هضبة إيران.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=الأسباب والأهمية=&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=الأسباب والأهمية=&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86&amp;diff=31081&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: /* العصر الإسلامي */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86&amp;diff=31081&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-12-24T10:23:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;العصر الإسلامي&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٣:٥٣، ٢٤ ديسمبر ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l39&quot;&gt;سطر ٣٩:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٣٩:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عهد الخلفاء، كانت محافظة خراسان أهم محافظات إيران، وشملت كل شمال شرق إيران حتى حدود [[الصين]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عهد الخلفاء، كانت محافظة خراسان أهم محافظات إيران، وشملت كل شمال شرق إيران حتى حدود [[الصين]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;حكمت خراسان لمدة تقارب 200 سنة تحت سلطة الدول العربية [[الأموية]] و[[العباسية]]، حتى استقلت في عام 205 هـ بيد [[سلالة الطاهريين]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;حكمت خراسان لمدة تقارب 200 سنة تحت سلطة الدول العربية [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بنو أمية|&lt;/ins&gt;الأموية]] و[[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;العباسيون|&lt;/ins&gt;العباسية]]، حتى استقلت في عام 205 هـ بيد [[سلالة الطاهريين]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عام 283 هـ، أصبحت جزءًا من أراضي دولة الصفاريين.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عام 283 هـ، أصبحت جزءًا من أراضي دولة الصفاريين.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l55&quot;&gt;سطر ٥٥:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٥٥:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بعد وفاة نادر شاه أفشار عام 1160 هـ، استولى أحمد شاه دراني على أجزاء شرقية من هذه الأرض (هرات وبلخ)، وخلال عصر القاجاريين، وبمساعدة [[بريطانيا]] ودعمها لأحمد شاه دراني، تعهدت إيران في معاهدة باريس عام 1273 هـ بعدم التدخل في شؤون [[أفغانستان]] والتخلي عن جميع مطالبها بشأن هرات، وتم تسليم الجزء الشرقي من خراسان إلى أفغانستان التي كانت تحت النفوذ البريطاني.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بعد وفاة نادر شاه أفشار عام 1160 هـ، استولى أحمد شاه دراني على أجزاء شرقية من هذه الأرض (هرات وبلخ)، وخلال عصر القاجاريين، وبمساعدة [[بريطانيا]] ودعمها لأحمد شاه دراني، تعهدت إيران في معاهدة باريس عام 1273 هـ بعدم التدخل في شؤون [[أفغانستان]] والتخلي عن جميع مطالبها بشأن هرات، وتم تسليم الجزء الشرقي من خراسان إلى أفغانستان التي كانت تحت النفوذ البريطاني.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;الجزء الشمالي من خراسان&amp;lt;ref&amp;gt;يشمل مرو، سمرقند، بخارى، وخوارزم&amp;lt;/ref&amp;gt; تعرض في عهد [[القاجاريين]] لهجمات من الروس والتركمان، وفي عام 1299 هـ، وبموجب معاهدة أخال بين إيران و[[روسيا]]، التي جعلت نهر أترك حدود إيران، انفصل هذا الجزء عن هضبة إيران.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;الجزء الشمالي من خراسان&amp;lt;ref&amp;gt;يشمل مرو، سمرقند، بخارى، وخوارزم&amp;lt;/ref&amp;gt; تعرض في عهد [[القاجاريين]] لهجمات من الروس والتركمان، وفي عام 1299 هـ، وبموجب معاهدة أخال بين إيران و[[روسيا]]، التي جعلت نهر أترك حدود إيران، انفصل هذا الجزء عن هضبة إيران.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=الأسباب والأهمية=&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=الأسباب والأهمية=&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86&amp;diff=31080&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: /* حدود خراسان */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86&amp;diff=31080&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-12-24T10:22:26Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;حدود خراسان&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٣:٥٢، ٢٤ ديسمبر ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot;&gt;سطر ٥:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٥:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=حدود خراسان=&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=حدود خراسان=&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جغرافياً، تمتد منطقة خراسان من الشرق إلى [[إيران]] و[[تركمانستان]]، ومن الغرب والشمال إلى [[أفغانستان]]، ومن الجنوب إلى [[أوزبكستان]]. تدريجياً، في النصف الثاني من القرن الأول الهجري، أصبحت خراسان تحت سيطرة [[المسلمين]]. كانت خراسان مقسمة إلى أربعة أرباع مركزها مرو، بلخ، هرات، ونيشابور، وكل منها كان يعد من المدن الكبرى في العالم الإسلامي.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جغرافياً، تمتد منطقة خراسان من الشرق إلى [[إيران]] و[[تركمانستان]]، ومن الغرب والشمال إلى [[أفغانستان]]، ومن الجنوب إلى [[أوزبكستان]]. تدريجياً، في النصف الثاني من القرن الأول الهجري، أصبحت خراسان تحت سيطرة [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;المسلم|&lt;/ins&gt;المسلمين]]. كانت خراسان مقسمة إلى أربعة أرباع مركزها مرو، بلخ، هرات، ونيشابور، وكل منها كان يعد من المدن الكبرى في العالم الإسلامي.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=قبل الإسلام=&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=قبل الإسلام=&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86&amp;diff=31079&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: أنشأ الصفحة ب&#039;&#039;&#039;&#039;خراسان&#039;&#039;&#039;&lt;ref&gt;خراسان القديم أو خراسان التاريخي أو خراسان الكبرى&lt;/ref&gt; أرض واسعة أكبر من محافظة خراسان، وهي جزء من إيران الكبرى وتنتمي إلى الدولة الساسانية، واسم تقليدي وشائع يشير إلى المناطق الشرقية من إيران. أصبحت هذه المنطقة الجغرافية في القرن الأول الهجري...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86&amp;diff=31079&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-12-24T10:22:10Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;أنشأ الصفحة ب&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;خراسان&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;ref&amp;gt;خراسان القديم أو خراسان التاريخي أو خراسان الكبرى&amp;lt;/ref&amp;gt; أرض واسعة أكبر من محافظة خراسان، وهي جزء من إيران الكبرى وتنتمي إلى الدولة الساسانية، واسم تقليدي وشائع يشير إلى المناطق الشرقية من &lt;a href=&quot;/wiki/%D8%A5%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86&quot; title=&quot;إيران&quot;&gt;إيران&lt;/a&gt;. أصبحت هذه المنطقة الجغرافية في القرن الأول الهجري...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحة جديدة&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;خراسان&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;ref&amp;gt;خراسان القديم أو خراسان التاريخي أو خراسان الكبرى&amp;lt;/ref&amp;gt; أرض واسعة أكبر من محافظة خراسان، وهي جزء من إيران الكبرى وتنتمي إلى الدولة الساسانية، واسم تقليدي وشائع يشير إلى المناطق الشرقية من [[إيران]]. أصبحت هذه المنطقة الجغرافية في القرن الأول الهجري جزءًا من دولة الإسلام.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=مصطلح خراسان=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نسب مصطلح خراسان إلى مكان طلوع الشمس وقد أُبديت آراء مختلفة في هذا الشأن. في معجم دهخدا ورد أن كلمة «خراسان» كلمة من اللغة الفهلوية تستخدم في النصوص القديمة بمعنى الشرق&amp;lt;ref&amp;gt;خاور&amp;lt;/ref&amp;gt; مقابل الغرب &amp;lt;ref&amp;gt;باختر&amp;lt;/ref&amp;gt;. وفي مصادر أخرى، استُخدم خراسان في اللغة الفارسية القديمة بمعنى أرض الشرق.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=حدود خراسان=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جغرافياً، تمتد منطقة خراسان من الشرق إلى [[إيران]] و[[تركمانستان]]، ومن الغرب والشمال إلى [[أفغانستان]]، ومن الجنوب إلى [[أوزبكستان]]. تدريجياً، في النصف الثاني من القرن الأول الهجري، أصبحت خراسان تحت سيطرة [[المسلمين]]. كانت خراسان مقسمة إلى أربعة أرباع مركزها مرو، بلخ، هرات، ونيشابور، وكل منها كان يعد من المدن الكبرى في العالم الإسلامي.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=قبل الإسلام=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==الفرس الأخمينيون==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
في عهد الأخمينيين، كانت إيران مقسمة إلى ساترابات&amp;lt;ref&amp;gt;تعني الولايات أو المحافظات&amp;lt;/ref&amp;gt;، وكان كل ساتراب يحكمه حاكم يسمى خشترپاون (باللغة الفارسية القديمة) أو شترپوان (باللغة الفهلوية)، وقد ورد هذا الاسم باليونانية &amp;quot;ساتراب&amp;quot;. كانت ساترابات برثوه، التي كانت تسمى الولاية السادسة عشرة (شملت البارت، الخوارزميين، السغديين والهرويّين)، تعادل شمال خراسان القديمة، وكانت تحدها من الغرب ساترابات ماد عند مضيق بحر جرجان.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وكان مركز ساترابات برثوه مدينة توس، حيث كان ويشتاسب، والد داريوش، ساتراباً هناك ومقره في هذه المدينة.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
قال هيرودوت:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
كان البارت والخوارزميون والسغديون والأرينيون (الهرويّون) في ساترابات واحدة، وذكر اسم بارت منفصلاً في جميع النقوش المسمارية التي تذكر أسماء الولايات، وكان الفرس يحاولون أثناء رحلاتهم في بلادهم المرور بسرعة من بارت، لأن هذه الولايات بسبب فقرها وعدم توفر الموارد لم تكن قادرة على توفير مؤونة القوافل الملكية الكبيرة.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==البارثيون==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بعد وفاة الإسكندر، اتخذ ديوذوتوس، الحاكم اليوناني لبلخ، طريق الاستقلال، واستقلت بارث وجرجان. بعد سقوط الدولة السلوقية وظهور قوة البارثيين، استقر البارثيون في الأراضي الجبلية القديمة جنوب شرق بحر قزوين. وكانت هذه المنطقة تمتد من شمال إلى سهول استرآباد وصحراء تركستان، ومن الجنوب إلى صحراء الملح، ومن جبال البرز شرقاً حتى هرات.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
كان مركز خراسان القديم أو ولاية بارت في البداية مدينة نيساية (نسا) التي كان اليونانيون يسمونها نيسا.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==الساسانيون==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
يكتب ليتون. ل. نيل عن التنظيم السياسي للساسانيين ووضع خراسان في عهد الساسانيين:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
كان الساسانيون يعتبرون خراسان واحدة من أربع محافظات في البلاد، ويسمونها أرض الشرق، وكانت هذه المحافظة مقسمة إلى أربعة أقسام، وهذه الأقسام كانت مرو، نيشابور، هرات وبلخ.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
كانت خراسان في عهد [[الساسانيين]] واحدة من أربع ولايات كبرى في مملكتهم، يحكمها أسپهبد من مرو. وكان عدد من الحكام والأمراء المحليين في تلك المنطقة يدفعون الجزية للساسانيين. خلال فترة الساسانيين، كانت خراسان مقسمة إلى أربعة أرباع ولكل ربع حاكم (مرزبان). وكان كل ربع معروفاً باسم مركزه:  &lt;br /&gt;
نيشابور، مرو،  هرات  و بلخ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=العصر الإسلامي=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
في العصر الإسلامي، كانت خراسان مقسمة إلى أربعة أقسام: نيشابور، مرو، هرات وبلخ. في عام 31 هـ، توجه العرب إلى خراسان واحتلوا تخارستان، وفي نفس الوقت اعتنق سكان خراسان الإسلام.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
في عهد الخلفاء، كانت محافظة خراسان أهم محافظات إيران، وشملت كل شمال شرق إيران حتى حدود [[الصين]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حكمت خراسان لمدة تقارب 200 سنة تحت سلطة الدول العربية [[الأموية]] و[[العباسية]]، حتى استقلت في عام 205 هـ بيد [[سلالة الطاهريين]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
في عام 283 هـ، أصبحت جزءًا من أراضي دولة الصفاريين.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بعد أربع سنوات،&amp;lt;ref&amp;gt;عام 287 هـ&amp;lt;/ref&amp;gt; تغلب الأمير إسماعيل الساماني على عمرو ليث وأصبحت خراسان تحت حكم [[السامانيين]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
في عام 384 هـ، استولى السلطان محمود الغزنوي على خراسان وحكمها لمدة 45 سنة.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
في عام 429 هـ، استولى طغرل الأول على نيشابور وجعلها مركز حكمه. بقيت خراسان تحت حكم [[السلاجقة]] حتى عام 552 هـ، وبعد وفاة السلطان سنجر السلاجقي، سقطت تحت حكم [[الخوارزميين]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مع غزو المغول في القرن السابع الهجري، دمرت العديد من المدن والقرى في خراسان.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
في عام 873 هـ، استولى ملوك الغور على خراسان، وبعد 40 سنة (عام 913 هـ) هاجم الأوزبك بقيادة شيبك خان خراسان. دافع شاه إسماعيل الصفوي عن هذه الأرض لكنه هُزم من الأوزبك. ثم تعرضت خراسان لهجمات متكررة من الأوزبك، حتى تمكن شاه عباس الصفوي من دفعهم حتى فرارود. في أواخر عهد الصفويين، تعرضت خراسان لهجمات محمود وأشرف الأفغانيين، لكن نادر قلی، أحد ضباط شاه تهماسب الثاني المولود في خراسان، دخل في حرب مع أشرف وهزمه حتى وصل إلى عاصمة الحكم أصفهان.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بعد وفاة نادر شاه أفشار عام 1160 هـ، استولى أحمد شاه دراني على أجزاء شرقية من هذه الأرض (هرات وبلخ)، وخلال عصر القاجاريين، وبمساعدة [[بريطانيا]] ودعمها لأحمد شاه دراني، تعهدت إيران في معاهدة باريس عام 1273 هـ بعدم التدخل في شؤون [[أفغانستان]] والتخلي عن جميع مطالبها بشأن هرات، وتم تسليم الجزء الشرقي من خراسان إلى أفغانستان التي كانت تحت النفوذ البريطاني.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
الجزء الشمالي من خراسان&amp;lt;ref&amp;gt;يشمل مرو، سمرقند، بخارى، وخوارزم&amp;lt;/ref&amp;gt; تعرض في عهد [[القاجاريين]] لهجمات من الروس والتركمان، وفي عام 1299 هـ، وبموجب معاهدة أخال بين إيران و[[روسيا]]، التي جعلت نهر أترك حدود إيران، انفصل هذا الجزء عن هضبة إيران.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=الأسباب والأهمية=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تتمثل أهمية خراسان في عدة جوانب: أولاً، اتساع هذه المحافظة التي شملت كامل أراضي خراسان الحالية وجمهوريتي [[تركمانستان]] و[[طاجيكستان]] وجزءاً من باكستان ومنطقة كبيرة من أفغانستان. ثانياً، قربها من أراضي الصين و[[الهند]]، حيث كانت الطرق التجارية لهذين البلدين تمر عبر هذه الولاية إلى داخل [[إيران]] أو إلى الدول الجنوبية والغربية. ثالثاً، الأهمية الاستراتيجية العسكرية لخراسان، حيث كانت درعاً تحمي من أخطار القبائل الشمالية. ففي عهد بهرام جور، هاجمت هذه القبائل الوحشية، التي أطلق عليها المؤرخون العرب اسم الترك، خراسان، فتوجه بهرام شخصياً لمواجهتهم.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
بالطبع، في عهد الساسانيين، كانت خراسان ونظام إدارتها تتعرض دائماً لتغييرات متعددة لا يتسع المجال لذكرها.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
في السنة الحادية والعشرين للهجرة، فتح المسلمون بقيادة عبدالله بن عبدالله بن عتبان وأبو موسى الأشعري أصفهان، ثم استولوا على كرمان.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
بعد ذلك، كان أبو موسى ينوي فتح خراسان، وللحصول على إذن الخليفة الثاني، خاطب [[عمر بن الخطاب]] برسالة. يروي [[ابن أعثم]] هذه الحادثة كما يلي:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بعد حمد وثناء الله تعالى، هذه رسالة من عبدالله عمر إلى أبو موسى، أما بعد، فقد وصلت كتابتك يا أبا موسى. فالمضمون معروف، والفتوحات التي بفضل الله وعونه تحققت لك، وأصبحت ولاية فارس وكرمان تحت حكم المسلمين، وقد أحصيت ذلك واحداً تلو الآخر، وشكرت الله سبحانه على تلك النعمة والعزة.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ما كتبته بأنك تكتب هذه الرسالة من حدود صحراء خراسان، هل تنوي الذهاب إلى جهة خراسان؟ يجب ألا تذهب إلى هناك، وأن توقف الذهاب إلى خراسان، فلا حاجة لنا في ولاية خراسان. وعندما تصلك هذه الرسالة، عليك أن تعين نائباً ذا خلق حسن، محمود الخصال، حسن السيرة، محبوب الأفعال، أميناً وموثوقاً في كل مدينة فتحها الله بيدك، وأن تعود إلى البصرة وتقيم هناك، وتتوقف عن أمر خراسان، فلا شأن لنا بخراسان ولا خراسان لنا. لو كان بيننا وبين خراسان جبال من حديد وبحار من نار وألف سد كسد الإسكندر.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=الهوامش=&lt;br /&gt;
{{الهوامش}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==المصادر==&lt;br /&gt;
[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%20%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C.aspx منظمة الثقافة والاتصالات]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.wikifeqh.ir/%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%D8%A8%D8%AA_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86 ويكي فقه]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://hawzah.net/fa/Article/View/43262/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 وكالة الحوزة]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[تصنيف:إيران]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
</feed>