<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="ar">
	<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9</id>
	<title>حوزة قم العلمية - تاريخ المراجعة</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;action=history"/>
	<updated>2026-04-19T16:15:43Z</updated>
	<subtitle>تاريخ التعديل لهذه الصفحة في الويكي</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23779&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: /* مواضيع ذات صلة */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23779&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-10T07:05:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;مواضيع ذات صلة&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٠:٣٥، ١٠ مايو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l198&quot;&gt;سطر ١٩٨:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٩٨:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مواضيع ذات صلة ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مواضيع ذات صلة ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[قم]] &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[قم]] &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[الحوزة قم العلمية]]  &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[السيدة المعصومة]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[السيدة المعصومة]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23747&amp;oldid=prev</id>
		<title>Halimi في ٠٨:٢٥، ٨ مايو ٢٠٢٥</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23747&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-08T08:25:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١١:٥٥، ٨ مايو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l196&quot;&gt;سطر ١٩٦:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٩٦:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;كان آية الله گلپايگاني رائدًا في هذا المجان عام 1341 ش (1962 م)، حيث نظم هيئة تضم 150 طالبًا يدرسون وفق منهج خاص ويشاركون في امتحانات منتظمة. تضمنت الخطة في البداية منهجًا دراسيًا لمدة 11 عامًا حتى انتهاء مرحلة &amp;quot;السطح&amp;quot;، وقد نُفذت السنوات الست الأولى من 1341 إلى 1346 ش (1962-1967 م). ولكن في عام 1346 ش (1967 م)، تم تعديل الخطة لتشمل أربع مراحل تُغطى في أربع سنوات، وبعد انتهاء هذه المرحلة التمهيدية، يلتحق الطلاب بالدروس العامة للحوزة لمواصلة دراستهم.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;كان آية الله گلپايگاني رائدًا في هذا المجان عام 1341 ش (1962 م)، حيث نظم هيئة تضم 150 طالبًا يدرسون وفق منهج خاص ويشاركون في امتحانات منتظمة. تضمنت الخطة في البداية منهجًا دراسيًا لمدة 11 عامًا حتى انتهاء مرحلة &amp;quot;السطح&amp;quot;، وقد نُفذت السنوات الست الأولى من 1341 إلى 1346 ش (1962-1967 م). ولكن في عام 1346 ش (1967 م)، تم تعديل الخطة لتشمل أربع مراحل تُغطى في أربع سنوات، وبعد انتهاء هذه المرحلة التمهيدية، يلتحق الطلاب بالدروس العامة للحوزة لمواصلة دراستهم.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;أما المدرسة المؤثرة &amp;quot;الحقاني&amp;quot; (المعروفة أيضًا بمنتظرية، نسبة إلى مؤسسها علي الحقاني)، فقد تأسست في ستينيات القرن العشرين. تميزت هذه المدرسة ببرامجها المنظمة والانضباط والإدارة القوية، واشتهرت بأنها أفضل مدرسة في الحوزة العلمية بقم من حيث التخطيط الدراسي خلال الستينيات والسبعينيات. وقد تعاونت في إدارتها وتوجيهها شخصيات مثل الطباطبائي والمشكيني، وتم اختيار طلابها بعناية وفق شروط خاصة، وكانوا يتلقون منحة شهرية قدرها 200 ريال بالإضافة إلى كميات من الأرز والزيت، كما في العام الدراسي 1347-1348 ش (1968-1969 م) &amp;lt;ref&amp;gt;شعبان‌زاده، بهمن، تاریخ شفاهی لمدرسه حقانی، ص۱۲۰ـ۱۲۲&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;أما المدرسة المؤثرة &amp;quot;الحقاني&amp;quot; (المعروفة أيضًا بمنتظرية، نسبة إلى مؤسسها علي الحقاني)، فقد تأسست في ستينيات القرن العشرين. تميزت هذه المدرسة ببرامجها المنظمة والانضباط والإدارة القوية، واشتهرت بأنها أفضل مدرسة في الحوزة العلمية بقم من حيث التخطيط الدراسي خلال الستينيات والسبعينيات. وقد تعاونت في إدارتها وتوجيهها شخصيات مثل الطباطبائي والمشكيني، وتم اختيار طلابها بعناية وفق شروط خاصة، وكانوا يتلقون منحة شهرية قدرها 200 ريال بالإضافة إلى كميات من الأرز والزيت، كما في العام الدراسي 1347-1348 ش (1968-1969 م) &amp;lt;ref&amp;gt;شعبان‌زاده، بهمن، تاریخ شفاهی لمدرسه حقانی، ص۱۲۰ـ۱۲۲&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== مواضيع ذات صلة ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[قم]]  &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[الحوزة قم العلمية]]  &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[السيدة المعصومة]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الهوامش ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الهوامش ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Halimi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23688&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: نقل Negahban صفحة مسودة:حوزة قم العلمية إلى حوزة قم العلمية</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23688&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-06T11:03:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;نقل Negahban صفحة &lt;a href=&quot;/wiki/%D9%85%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A9:%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&quot; class=&quot;mw-redirect&quot; title=&quot;مسودة:حوزة قم العلمية&quot;&gt;مسودة:حوزة قم العلمية&lt;/a&gt; إلى &lt;a href=&quot;/wiki/%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&quot; title=&quot;حوزة قم العلمية&quot;&gt;حوزة قم العلمية&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٤:٣٣، ٦ مايو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-notice&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mw-diff-empty&quot;&gt;(لا فرق)&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23686&amp;oldid=prev</id>
		<title>Halimi في ١٥:٤٢، ٥ مايو ٢٠٢٥</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23686&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-05T15:42:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٩:١٢، ٥ مايو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;سطر ١:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;div class=&amp;quot;wikiInfo&amp;quot;&amp;gt;[[ملف:حوزه علمیه قم.jpg|بديل=الخطوة الثانية للثورة|صورة مصغرة|الثورة الشعبية]]&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;div class=&amp;quot;wikiInfo&amp;quot;&amp;gt;[[ملف:حوزه علمیه قم.jpg|بديل=الخطوة الثانية للثورة|صورة مصغرة|الثورة الشعبية]]&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;الحوزة قم العلمية هي أكبر وأكثر مراكز تربية وتأهيل طلاب العلوم الدينية الشيعية ازدهارًا في العالم الإسلامي في العصر الحاضر، يعود تاريخ هذه الحوزة إلى العقود الأولى من القرن الثاني الهجري، مع هجرة الأشعريين من [[الكوفة]] إلى [[قم]] وانتشار التشيع وتشكيل الحوزة العلمية الشيعية في هذه المدينة، ومن خلال هجرة عائلات علمية مثل آل برقي، وحميري، وابن بابويه، وغيرها، وحضور العلويين والسادات من القرن الثالث الهجري فصاعدًا، اكتسبت حوزة قم مكانة مرموقة، مما أدى إلى ازدهارها وتوسعها السريع. كما أن التواصل الوثيق مع الأئمة المعصومين (عليهم السلام) زاد من مكانة الحوزة وجعلها مرجعًا ومعيارًا في العلوم الإسلامية، ووفقًا لمصادر مختلفة، كانت تُدرَّس في حوزة قم تقريبًا جميع فروع العلوم الدينية، بما في ذلك: [[علم الكلام|الكلام]]، والعلوم القرآنية، والرجال، والحديث، إضافة إلى المقدمات الأساسية لها.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;/ins&gt;الحوزة قم العلمية&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039; &lt;/ins&gt;هي أكبر وأكثر مراكز تربية وتأهيل طلاب العلوم الدينية الشيعية ازدهارًا في العالم الإسلامي في العصر الحاضر، يعود تاريخ هذه الحوزة إلى العقود الأولى من القرن الثاني الهجري، مع هجرة الأشعريين من [[الكوفة]] إلى [[قم]] وانتشار التشيع وتشكيل الحوزة العلمية الشيعية في هذه المدينة، ومن خلال هجرة عائلات علمية مثل آل برقي، وحميري، وابن بابويه، وغيرها، وحضور العلويين والسادات من القرن الثالث الهجري فصاعدًا، اكتسبت حوزة قم مكانة مرموقة، مما أدى إلى ازدهارها وتوسعها السريع. كما أن التواصل الوثيق مع الأئمة المعصومين (عليهم السلام) زاد من مكانة الحوزة وجعلها مرجعًا ومعيارًا في العلوم الإسلامية، ووفقًا لمصادر مختلفة، كانت تُدرَّس في حوزة قم تقريبًا جميع فروع العلوم الدينية، بما في ذلك: [[علم الكلام|الكلام]]، والعلوم القرآنية، والرجال، والحديث، إضافة إلى المقدمات الأساسية لها.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وبلغت حوزة قم ذروة ازدهارها في القرنين الثالث والرابع الهجريين، لكنها شهدت تراجعًا في القرن الخامس، وبحسب روايات المؤرخين، عادت في القرن السادس لتقترب من أيام مجدها السابق. إلا أن الغزو المغولي لقم عام 621 هـ أدى إلى انحدار الحوزة، وعلى الرغم من تراجعها بين القرنين السابع والتاسع الهجريين، فإن الأهمية الدينية لقم وأصالة حوزتها العلمية ووجود علماء [[الشيعة]] الراسخين في هذه المدينة منعا انهيارها وزوالها الكامل، كما أن الدعم شبه المستمر من الصفويين للعلماء والمذهب الشيعي كان من عوامل نمو وازدهار الحوزات الشيعية، وحتى أواخر القرن الحادي عشر والقرن الثالث عشر الهجريين، ظل عدد من العلماء يمارسون النشاط العلمي في قم، مما ساهم في مزيد من الازدهار العلمي للمدينة.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وبلغت حوزة قم ذروة ازدهارها في القرنين الثالث والرابع الهجريين، لكنها شهدت تراجعًا في القرن الخامس، وبحسب روايات المؤرخين، عادت في القرن السادس لتقترب من أيام مجدها السابق. إلا أن الغزو المغولي لقم عام 621 هـ أدى إلى انحدار الحوزة، وعلى الرغم من تراجعها بين القرنين السابع والتاسع الهجريين، فإن الأهمية الدينية لقم وأصالة حوزتها العلمية ووجود علماء [[الشيعة]] الراسخين في هذه المدينة منعا انهيارها وزوالها الكامل، كما أن الدعم شبه المستمر من الصفويين للعلماء والمذهب الشيعي كان من عوامل نمو وازدهار الحوزات الشيعية، وحتى أواخر القرن الحادي عشر والقرن الثالث عشر الهجريين، ظل عدد من العلماء يمارسون النشاط العلمي في قم، مما ساهم في مزيد من الازدهار العلمي للمدينة.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وفي أواخر العصر القاجاري، وقبل مجيء آية الله الشيخ [[عبد الكريم الحائري اليزدي|عبد الكريم الحائري]] إلى قم وجهوده لرفع مستوى الحوزة العلمية فيها، بذل علماء قم محاولات في هذا الاتجاه لم تثمر عن النتيجة المرجوة. وبإصرار الشيخ محمد تقي البافقي وتوسط ميرزا محمد الأرباب والشيخ محمدرضا شريعتمدار الساوجي، دُعي الشيخ عبد الكريم الحائري للانتقال من أراك إلى قم لتأسيس حوزة علمية منظمة فيها. وهكذا استقر الحائري في قم عام 1340 هـ (1921 م) وأسس نواة الحوزة العلمية الجديدة في قم. وخلال إقامته التي استمرت حوالي 15 عامًا، وهي فترة ذروة عطائه العلمي، استطاع بفضل إدارته القوية أن يُنشئ حوزة علمية قوية.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وفي أواخر العصر القاجاري، وقبل مجيء آية الله الشيخ [[عبد الكريم الحائري اليزدي|عبد الكريم الحائري]] إلى قم وجهوده لرفع مستوى الحوزة العلمية فيها، بذل علماء قم محاولات في هذا الاتجاه لم تثمر عن النتيجة المرجوة. وبإصرار الشيخ محمد تقي البافقي وتوسط ميرزا محمد الأرباب والشيخ محمدرضا شريعتمدار الساوجي، دُعي الشيخ عبد الكريم الحائري للانتقال من أراك إلى قم لتأسيس حوزة علمية منظمة فيها. وهكذا استقر الحائري في قم عام 1340 هـ (1921 م) وأسس نواة الحوزة العلمية الجديدة في قم. وخلال إقامته التي استمرت حوالي 15 عامًا، وهي فترة ذروة عطائه العلمي، استطاع بفضل إدارته القوية أن يُنشئ حوزة علمية قوية.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Halimi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23664&amp;oldid=prev</id>
		<title>Halimi: /* الهوامش */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23664&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-04T18:15:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;الهوامش&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ٢١:٤٥، ٤ مايو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l201&quot;&gt;سطر ٢٠١:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٢٠١:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;المدن&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اماكن&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:المدن الإسلامية]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:المدن الإسلامية]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:إيران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:إيران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Halimi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23663&amp;oldid=prev</id>
		<title>Halimi: /* =أسرة البرقي */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23663&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-04T18:15:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;=أسرة البرقي&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ٢١:٤٥، ٤ مايو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l15&quot;&gt;سطر ١٥:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٥:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;أدت هجرة الأشعريين الشيعة المتزايدة في القرن الثاني الهجري إلى تحول مدينة قم بسرعة إلى إحدى المدن ذات الغالبية الشيعية. تشير سير حياة المحدثين وعلماء الشيعة الذين عاشوا في قم خلال القرنين الأول والثاني إلى تكوّن الحوزة العلمية الشيعية في هذه المدينة منذ العقود الأولى للقرن الثاني الهجري، من بين قائمة تضم 91 عالماً ومحدثاً من أسرة الأشعريين في قم بين القرنين الأول والرابع الهجريين (حسب ما جمعه جعفر مهاجر &amp;lt;ref&amp;gt;المهاجر، جعفر، رجال الاشعریین من المحدثین و اصحاب الائمة، ج۱، ص۱۹۲- ۱۹۵&amp;lt;/ref&amp;gt;. نجد أن 33 منهم عاشوا في القرن الثاني، مما يدل على نشاط الحوزة القمية منذ أواخر القرن الأول وطوال القرن الثاني الهجري، ومن أبرز هؤلاء أبو بكر بن عبد الله بن سعد بن مالك بن عامر الأشعري (الحي في أواخر القرن الأول)، المحدث وصاحب [[الإمام الصادق]] (عليه السلام)، الذي أنجب ذرية كثيرة من العلماء &amp;lt;ref&amp;gt;البرقی، احمد بن محمد، کتاب الرجال، ج۱، ص۴۳&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;أدت هجرة الأشعريين الشيعة المتزايدة في القرن الثاني الهجري إلى تحول مدينة قم بسرعة إلى إحدى المدن ذات الغالبية الشيعية. تشير سير حياة المحدثين وعلماء الشيعة الذين عاشوا في قم خلال القرنين الأول والثاني إلى تكوّن الحوزة العلمية الشيعية في هذه المدينة منذ العقود الأولى للقرن الثاني الهجري، من بين قائمة تضم 91 عالماً ومحدثاً من أسرة الأشعريين في قم بين القرنين الأول والرابع الهجريين (حسب ما جمعه جعفر مهاجر &amp;lt;ref&amp;gt;المهاجر، جعفر، رجال الاشعریین من المحدثین و اصحاب الائمة، ج۱، ص۱۹۲- ۱۹۵&amp;lt;/ref&amp;gt;. نجد أن 33 منهم عاشوا في القرن الثاني، مما يدل على نشاط الحوزة القمية منذ أواخر القرن الأول وطوال القرن الثاني الهجري، ومن أبرز هؤلاء أبو بكر بن عبد الله بن سعد بن مالك بن عامر الأشعري (الحي في أواخر القرن الأول)، المحدث وصاحب [[الإمام الصادق]] (عليه السلام)، الذي أنجب ذرية كثيرة من العلماء &amp;lt;ref&amp;gt;البرقی، احمد بن محمد، کتاب الرجال، ج۱، ص۴۳&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===أسرة البرقي==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===أسرة البرقي&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=&lt;/ins&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;يعتبر أبو عبد الله محمد بن خالد البرقي (ت قبل 220هـ) المؤسس لهذه الأسرة، وهو من أصحاب الإمام الكاظم والإمام الرضا (عليهما السلام). أما أشهر علمائهم فهو ابنه [[أحمد بن محمد البرقي]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;يعتبر أبو عبد الله محمد بن خالد البرقي (ت قبل 220هـ) المؤسس لهذه الأسرة، وهو من أصحاب الإمام الكاظم والإمام الرضا (عليهما السلام). أما أشهر علمائهم فهو ابنه [[أحمد بن محمد البرقي]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l26&quot;&gt;سطر ٢٦:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٢٦:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===أسرة متيل القمي===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===أسرة متيل القمي===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;برز من هذه الأسرة محدثون كبار مثل حسن بن متيل (ت بعد 300هـ) مؤلف كتاب &amp;quot;النوادر&amp;quot;، وأحمد بن متيل وابنه جعفر الذين كان لهم مكانة خاصة لدى النواب الخاصين للإمام المهدي  &amp;lt;ref&amp;gt;النجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ص۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;برز من هذه الأسرة محدثون كبار مثل حسن بن متيل (ت بعد 300هـ) مؤلف كتاب &amp;quot;النوادر&amp;quot;، وأحمد بن متيل وابنه جعفر الذين كان لهم مكانة خاصة لدى النواب الخاصين للإمام المهدي  &amp;lt;ref&amp;gt;النجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ص۴۹&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===عائلة ابن بابويه===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===عائلة ابن بابويه===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Halimi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23662&amp;oldid=prev</id>
		<title>Halimi في ١٨:١٤، ٤ مايو ٢٠٢٥</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23662&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-04T18:14:30Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ٢١:٤٤، ٤ مايو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;سطر ١:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;div class=&quot;wikiInfo&quot;&amp;gt;[[ملف:حوزه علمیه قم.jpg|بديل=الخطوة الثانية للثورة|صورة مصغرة|الثورة الشعبية]]&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نص غير منسق&lt;/del&gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;div class=&quot;wikiInfo&quot;&amp;gt;[[ملف:حوزه علمیه قم.jpg|بديل=الخطوة الثانية للثورة|صورة مصغرة|الثورة الشعبية]]&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;الحوزة قم العلمية هي أكبر وأكثر مراكز تربية وتأهيل طلاب العلوم الدينية الشيعية ازدهارًا في العالم الإسلامي في العصر الحاضر، يعود تاريخ هذه الحوزة إلى العقود الأولى من القرن الثاني الهجري، مع هجرة الأشعريين من [[الكوفة]] إلى [[قم]] وانتشار التشيع وتشكيل الحوزة العلمية الشيعية في هذه المدينة، ومن خلال هجرة عائلات علمية مثل آل برقي، وحميري، وابن بابويه، وغيرها، وحضور العلويين والسادات من القرن الثالث الهجري فصاعدًا، اكتسبت حوزة قم مكانة مرموقة، مما أدى إلى ازدهارها وتوسعها السريع. كما أن التواصل الوثيق مع الأئمة المعصومين (عليهم السلام) زاد من مكانة الحوزة وجعلها مرجعًا ومعيارًا في العلوم الإسلامية، ووفقًا لمصادر مختلفة، كانت تُدرَّس في حوزة قم تقريبًا جميع فروع العلوم الدينية، بما في ذلك: [[علم الكلام|الكلام]]، والعلوم القرآنية، والرجال، والحديث، إضافة إلى المقدمات الأساسية لها.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;الحوزة قم العلمية هي أكبر وأكثر مراكز تربية وتأهيل طلاب العلوم الدينية الشيعية ازدهارًا في العالم الإسلامي في العصر الحاضر، يعود تاريخ هذه الحوزة إلى العقود الأولى من القرن الثاني الهجري، مع هجرة الأشعريين من [[الكوفة]] إلى [[قم]] وانتشار التشيع وتشكيل الحوزة العلمية الشيعية في هذه المدينة، ومن خلال هجرة عائلات علمية مثل آل برقي، وحميري، وابن بابويه، وغيرها، وحضور العلويين والسادات من القرن الثالث الهجري فصاعدًا، اكتسبت حوزة قم مكانة مرموقة، مما أدى إلى ازدهارها وتوسعها السريع. كما أن التواصل الوثيق مع الأئمة المعصومين (عليهم السلام) زاد من مكانة الحوزة وجعلها مرجعًا ومعيارًا في العلوم الإسلامية، ووفقًا لمصادر مختلفة، كانت تُدرَّس في حوزة قم تقريبًا جميع فروع العلوم الدينية، بما في ذلك: [[علم الكلام|الكلام]]، والعلوم القرآنية، والرجال، والحديث، إضافة إلى المقدمات الأساسية لها.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وبلغت حوزة قم ذروة ازدهارها في القرنين الثالث والرابع الهجريين، لكنها شهدت تراجعًا في القرن الخامس، وبحسب روايات المؤرخين، عادت في القرن السادس لتقترب من أيام مجدها السابق. إلا أن الغزو المغولي لقم عام 621 هـ أدى إلى انحدار الحوزة، وعلى الرغم من تراجعها بين القرنين السابع والتاسع الهجريين، فإن الأهمية الدينية لقم وأصالة حوزتها العلمية ووجود علماء [[الشيعة]] الراسخين في هذه المدينة منعا انهيارها وزوالها الكامل، كما أن الدعم شبه المستمر من الصفويين للعلماء والمذهب الشيعي كان من عوامل نمو وازدهار الحوزات الشيعية، وحتى أواخر القرن الحادي عشر والقرن الثالث عشر الهجريين، ظل عدد من العلماء يمارسون النشاط العلمي في قم، مما ساهم في مزيد من الازدهار العلمي للمدينة.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وبلغت حوزة قم ذروة ازدهارها في القرنين الثالث والرابع الهجريين، لكنها شهدت تراجعًا في القرن الخامس، وبحسب روايات المؤرخين، عادت في القرن السادس لتقترب من أيام مجدها السابق. إلا أن الغزو المغولي لقم عام 621 هـ أدى إلى انحدار الحوزة، وعلى الرغم من تراجعها بين القرنين السابع والتاسع الهجريين، فإن الأهمية الدينية لقم وأصالة حوزتها العلمية ووجود علماء [[الشيعة]] الراسخين في هذه المدينة منعا انهيارها وزوالها الكامل، كما أن الدعم شبه المستمر من الصفويين للعلماء والمذهب الشيعي كان من عوامل نمو وازدهار الحوزات الشيعية، وحتى أواخر القرن الحادي عشر والقرن الثالث عشر الهجريين، ظل عدد من العلماء يمارسون النشاط العلمي في قم، مما ساهم في مزيد من الازدهار العلمي للمدينة.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Halimi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23661&amp;oldid=prev</id>
		<title>Halimi في ١٨:١٣، ٤ مايو ٢٠٢٥</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23661&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-04T18:13:51Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ٢١:٤٣، ٤ مايو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;سطر ١:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;div class=&quot;wikiInfo&quot;&amp;gt;[[ملف:حوزه علمیه قم.jpg|بديل=الخطوة الثانية للثورة|صورة مصغرة|الثورة الشعبية]]&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;نص غير منسق&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;الحوزة قم العلمية هي أكبر وأكثر مراكز تربية وتأهيل طلاب العلوم الدينية الشيعية ازدهارًا في العالم الإسلامي في العصر الحاضر، يعود تاريخ هذه الحوزة إلى العقود الأولى من القرن الثاني الهجري، مع هجرة الأشعريين من [[الكوفة]] إلى [[قم]] وانتشار التشيع وتشكيل الحوزة العلمية الشيعية في هذه المدينة، ومن خلال هجرة عائلات علمية مثل آل برقي، وحميري، وابن بابويه، وغيرها، وحضور العلويين والسادات من القرن الثالث الهجري فصاعدًا، اكتسبت حوزة قم مكانة مرموقة، مما أدى إلى ازدهارها وتوسعها السريع. كما أن التواصل الوثيق مع الأئمة المعصومين (عليهم السلام) زاد من مكانة الحوزة وجعلها مرجعًا ومعيارًا في العلوم الإسلامية، ووفقًا لمصادر مختلفة، كانت تُدرَّس في حوزة قم تقريبًا جميع فروع العلوم الدينية، بما في ذلك: [[علم الكلام|الكلام]]، والعلوم القرآنية، والرجال، والحديث، إضافة إلى المقدمات الأساسية لها.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;الحوزة قم العلمية هي أكبر وأكثر مراكز تربية وتأهيل طلاب العلوم الدينية الشيعية ازدهارًا في العالم الإسلامي في العصر الحاضر، يعود تاريخ هذه الحوزة إلى العقود الأولى من القرن الثاني الهجري، مع هجرة الأشعريين من [[الكوفة]] إلى [[قم]] وانتشار التشيع وتشكيل الحوزة العلمية الشيعية في هذه المدينة، ومن خلال هجرة عائلات علمية مثل آل برقي، وحميري، وابن بابويه، وغيرها، وحضور العلويين والسادات من القرن الثالث الهجري فصاعدًا، اكتسبت حوزة قم مكانة مرموقة، مما أدى إلى ازدهارها وتوسعها السريع. كما أن التواصل الوثيق مع الأئمة المعصومين (عليهم السلام) زاد من مكانة الحوزة وجعلها مرجعًا ومعيارًا في العلوم الإسلامية، ووفقًا لمصادر مختلفة، كانت تُدرَّس في حوزة قم تقريبًا جميع فروع العلوم الدينية، بما في ذلك: [[علم الكلام|الكلام]]، والعلوم القرآنية، والرجال، والحديث، إضافة إلى المقدمات الأساسية لها.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وبلغت حوزة قم ذروة ازدهارها في القرنين الثالث والرابع الهجريين، لكنها شهدت تراجعًا في القرن الخامس، وبحسب روايات المؤرخين، عادت في القرن السادس لتقترب من أيام مجدها السابق. إلا أن الغزو المغولي لقم عام 621 هـ أدى إلى انحدار الحوزة، وعلى الرغم من تراجعها بين القرنين السابع والتاسع الهجريين، فإن الأهمية الدينية لقم وأصالة حوزتها العلمية ووجود علماء [[الشيعة]] الراسخين في هذه المدينة منعا انهيارها وزوالها الكامل، كما أن الدعم شبه المستمر من الصفويين للعلماء والمذهب الشيعي كان من عوامل نمو وازدهار الحوزات الشيعية، وحتى أواخر القرن الحادي عشر والقرن الثالث عشر الهجريين، ظل عدد من العلماء يمارسون النشاط العلمي في قم، مما ساهم في مزيد من الازدهار العلمي للمدينة.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وبلغت حوزة قم ذروة ازدهارها في القرنين الثالث والرابع الهجريين، لكنها شهدت تراجعًا في القرن الخامس، وبحسب روايات المؤرخين، عادت في القرن السادس لتقترب من أيام مجدها السابق. إلا أن الغزو المغولي لقم عام 621 هـ أدى إلى انحدار الحوزة، وعلى الرغم من تراجعها بين القرنين السابع والتاسع الهجريين، فإن الأهمية الدينية لقم وأصالة حوزتها العلمية ووجود علماء [[الشيعة]] الراسخين في هذه المدينة منعا انهيارها وزوالها الكامل، كما أن الدعم شبه المستمر من الصفويين للعلماء والمذهب الشيعي كان من عوامل نمو وازدهار الحوزات الشيعية، وحتى أواخر القرن الحادي عشر والقرن الثالث عشر الهجريين، ظل عدد من العلماء يمارسون النشاط العلمي في قم، مما ساهم في مزيد من الازدهار العلمي للمدينة.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l197&quot;&gt;سطر ١٩٧:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٩٧:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;كان آية الله گلپايگاني رائدًا في هذا المجان عام 1341 ش (1962 م)، حيث نظم هيئة تضم 150 طالبًا يدرسون وفق منهج خاص ويشاركون في امتحانات منتظمة. تضمنت الخطة في البداية منهجًا دراسيًا لمدة 11 عامًا حتى انتهاء مرحلة &amp;quot;السطح&amp;quot;، وقد نُفذت السنوات الست الأولى من 1341 إلى 1346 ش (1962-1967 م). ولكن في عام 1346 ش (1967 م)، تم تعديل الخطة لتشمل أربع مراحل تُغطى في أربع سنوات، وبعد انتهاء هذه المرحلة التمهيدية، يلتحق الطلاب بالدروس العامة للحوزة لمواصلة دراستهم.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;كان آية الله گلپايگاني رائدًا في هذا المجان عام 1341 ش (1962 م)، حيث نظم هيئة تضم 150 طالبًا يدرسون وفق منهج خاص ويشاركون في امتحانات منتظمة. تضمنت الخطة في البداية منهجًا دراسيًا لمدة 11 عامًا حتى انتهاء مرحلة &amp;quot;السطح&amp;quot;، وقد نُفذت السنوات الست الأولى من 1341 إلى 1346 ش (1962-1967 م). ولكن في عام 1346 ش (1967 م)، تم تعديل الخطة لتشمل أربع مراحل تُغطى في أربع سنوات، وبعد انتهاء هذه المرحلة التمهيدية، يلتحق الطلاب بالدروس العامة للحوزة لمواصلة دراستهم.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;أما المدرسة المؤثرة &amp;quot;الحقاني&amp;quot; (المعروفة أيضًا بمنتظرية، نسبة إلى مؤسسها علي الحقاني)، فقد تأسست في ستينيات القرن العشرين. تميزت هذه المدرسة ببرامجها المنظمة والانضباط والإدارة القوية، واشتهرت بأنها أفضل مدرسة في الحوزة العلمية بقم من حيث التخطيط الدراسي خلال الستينيات والسبعينيات. وقد تعاونت في إدارتها وتوجيهها شخصيات مثل الطباطبائي والمشكيني، وتم اختيار طلابها بعناية وفق شروط خاصة، وكانوا يتلقون منحة شهرية قدرها 200 ريال بالإضافة إلى كميات من الأرز والزيت، كما في العام الدراسي 1347-1348 ش (1968-1969 م) &amp;lt;ref&amp;gt;شعبان‌زاده، بهمن، تاریخ شفاهی لمدرسه حقانی، ص۱۲۰ـ۱۲۲&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;أما المدرسة المؤثرة &amp;quot;الحقاني&amp;quot; (المعروفة أيضًا بمنتظرية، نسبة إلى مؤسسها علي الحقاني)، فقد تأسست في ستينيات القرن العشرين. تميزت هذه المدرسة ببرامجها المنظمة والانضباط والإدارة القوية، واشتهرت بأنها أفضل مدرسة في الحوزة العلمية بقم من حيث التخطيط الدراسي خلال الستينيات والسبعينيات. وقد تعاونت في إدارتها وتوجيهها شخصيات مثل الطباطبائي والمشكيني، وتم اختيار طلابها بعناية وفق شروط خاصة، وكانوا يتلقون منحة شهرية قدرها 200 ريال بالإضافة إلى كميات من الأرز والزيت، كما في العام الدراسي 1347-1348 ش (1968-1969 م) &amp;lt;ref&amp;gt;شعبان‌زاده، بهمن، تاریخ شفاهی لمدرسه حقانی، ص۱۲۰ـ۱۲۲&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== الهوامش ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{الهوامش}}&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[تصنيف:المدن]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[تصنيف:المدن الإسلامية]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[تصنيف:إيران]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Halimi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23660&amp;oldid=prev</id>
		<title>Halimi: /* المنح الدراسية والمصادر المالية للطلاب */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23660&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-04T18:11:58Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;المنح الدراسية والمصادر المالية للطلاب&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ٢١:٤١، ٤ مايو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l180&quot;&gt;سطر ١٨٠:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٨٠:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;كان الحائري يمنح كل طالب أعزب ثلاثين ريالًا شهريًا، وكل طالب متزوج ما يصل إلى مائة وخمسين ريالًا شهريًا. كما كان يعطي كل طالب مجرد سبعة مناصير ونصف من الخبز، ولكل فرد من عائلة الطلاب المتزوجين خمسة مناصير من الخبز. بالإضافة إلى ذلك، كان يقدم مساعدات إضافية للطلاب في فصل الشتاء لتغطية نفقات التدفئة، وأحيانًا في حالات المرض أو السفر أو الزواج.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;كان الحائري يمنح كل طالب أعزب ثلاثين ريالًا شهريًا، وكل طالب متزوج ما يصل إلى مائة وخمسين ريالًا شهريًا. كما كان يعطي كل طالب مجرد سبعة مناصير ونصف من الخبز، ولكل فرد من عائلة الطلاب المتزوجين خمسة مناصير من الخبز. بالإضافة إلى ذلك، كان يقدم مساعدات إضافية للطلاب في فصل الشتاء لتغطية نفقات التدفئة، وأحيانًا في حالات المرض أو السفر أو الزواج.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عهد الحجت والخوانساري، كانت المنحة الدراسية خمسة عشر ريالًا مع خمسة مناصير من الخبز، مع زيادة كمية الخبز للمتزوجين. واستمر صرف هذه المنحة للطلاب لمدة ثمانية عشر عامًا بعد وفاة الحائري.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عهد الحجت والخوانساري، كانت المنحة الدراسية خمسة عشر ريالًا مع خمسة مناصير من الخبز، مع زيادة كمية الخبز للمتزوجين. واستمر صرف هذه المنحة للطلاب لمدة ثمانية عشر عامًا بعد وفاة الحائري.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اشترط الحائري أن يحصل الطلاب الجدد على غرفة في المدرسة والمنحة الدراسية فقط بعد مضي ستة أشهر على دخولهم الحوزة والتحقق من أحوالهم. &amp;lt;ref&amp;gt;الغروی تبریزی، عبدالحسین، «مصاحبه با آیت‌اللّه عبدالحسین غروی تبریزی»، ج۱، ص۳۹&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اشترط الحائري أن يحصل الطلاب الجدد على غرفة في المدرسة والمنحة الدراسية فقط بعد مضي ستة أشهر على دخولهم الحوزة والتحقق من أحوالهم. &amp;lt;ref&amp;gt;الغروی تبریزی، عبدالحسین، «مصاحبه با آیت‌اللّه عبدالحسین غروی تبریزی»، ج۱، ص۳۹&amp;lt;/ref&amp;gt;.في عهد البروجردي، كان يتم صرف المنحة الدراسية للطلاب بعد أن يبدأوا دراسة كتاب &quot;شرح اللمعة&quot;، لكنه كان يمنحها للطلاب المتفوقين في وقت مبكر.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;في عهد البروجردي، كان يتم صرف المنحة الدراسية للطلاب بعد أن يبدأوا دراسة كتاب &quot;شرح اللمعة&quot;، لكنه كان يمنحها للطلاب المتفوقين في وقت مبكر.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وما زال التمييز بين الطلاب العزاب والمتزوجين والتفاوت حسب المرحلة الدراسية معمولًا به حتى الآن في الحوزات العلمية، بما فيها الحوزة العلمية في قم.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وما زال التمييز بين الطلاب العزاب والمتزوجين والتفاوت حسب المرحلة الدراسية معمولًا به حتى الآن في الحوزات العلمية، بما فيها الحوزة العلمية في قم.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كانت طريقة صرف المنحة بين الطلاب المقيمين في مدارس الحوزة أحيانًا تتم بوضع جميع الأموال التي يحصلون عليها في كيس مثلًا، ويأخذ كل شخص ما يحتاجه منه. &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وأحيانًا كان يُختار شخص واحد كل أسبوع ليكون مسؤولًا عن الشراء، فيكتب قائمة المصروفات ويحدد في النهاية حصة كل شخص.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;في الستينيات، جرت العادة أن يكون لكل مرجع من مراجع التقليد (الذين كانوا رؤساء الحوزة العلمية) دفتر للمنح الدراسية أو &quot;مُقسِّم&quot;، حيث كان يُسجل في دفتر المنح أسماء الطلاب الذين يستحقون المنحة، غالبًا حسب مدنهم أو ألقابهم. وكان المُقسِّم يذهب كل شهر في اليوم المحدد لصرف المنحة إلى المدارس التي يقيم فيها الطلاب، ويوزع المخصصات الشهرية عليهم وفقًا للدفتر. وكان توزيع المنحة يستغرق عادةً عدة أيام، حيث كان يُخصص يوم معين لكل مدرسة. وكان المُقسِّم يستعين بعدة أشخاص للمساعدة، وكان هؤلاء من رجال الدين الموثوق بهم لدى المراجع مدارس&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[ویرایش]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;در قم در کنار مدارس کهن مثل فیضیه که از قدیم مورد استفاده طلاب بوده‌اند، از زمان تأسیس این حوزه تاکنون، به اقتضای ضرورت‌های مختلف مدارسی ساخته و در اختیار طلاب قرار داده شده است.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بر اساس گزارش سال ۱۳۱۳ ش، مدارس قم و تعداد طلاب آن‌ها بدین قرار بوده است: فیضیه دارای ۹۱ حجره و ۲۰۰ محصل، دارالشفا دارای ۲۸ حجره و ۴۲ محصل، رضویه دارای ۲۴ حجره و ۴۳ محصل، حاجی ملاصادق دارای ۲۵ حجره و ۴۵ محصل، ناصریه دارای ۲۳ حجره و ۲۲ محصل، مهدی قلی‌خان دارای ۱۴ حجره و ۲۰ محصل، حاج سیدصادق دارای ۱۰ حجره و ۱۸ محصل.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سید محمد حجت کوه‌کمری در زمان ریاست خود عمارت نایب‌السلطنه را خرید و مدرسه‌ای بر جای آن ساخت و ابتدا ۲۶ حجره در آن تعبیه کرد که به مدرسه حجتیه معروف شد. [۳۴۹]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;در زمان آیت‌الله بروجردی و پس از نهضت امام خمینی، بنا به ضرورتِ اصلاحاتِ حوزه بر شمار &lt;/del&gt;مدارس &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حوزه علمیه &lt;/del&gt;قم، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خاصه مدارسی با الگوهای خاص، افزوده شد به‌طوری که &lt;/del&gt;مدارس قم &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;در اوایل دهه پنجاه شمسی بالغ بر پانزده باب شد (برای آگاهی بیش‌تر به منبع ذیل رجوع کنید [۳۵۰]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;==&lt;/ins&gt;مدارس &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حوزة قم العلمية==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;)&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;در این میان مدرسه‌های زیر نظر آیت‌اللّه گلپایگانی و مدرسه حقانی نقش اساسی در اصلاح برنامه‌های حوزه داشتند&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;في &lt;/ins&gt;قم، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;إلى جانب المدارس القديمة مثل مدرسة الفيضية التي كانت تُستخدم تقليديًا من قبل الطلاب، منذ تأسيس هذه الحوزة حتى الآن، تم بناء مدارس وتخصيصها للطلاب وفقًا للضرورات المختلفة.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیت‌الله گلپایگانی در ۱۳۴۱ ش در این زمینه پیش‌گام شد و تشکیلاتی را با ۱۵۰ طالب علم سامان داد که می‌باید بر طبق برنامه‌ای خاص درس بخوانند و در امتحانات منظم شرکت کنند&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;این طرح، در آغاز متضمن برنامه درسی یازده ساله‌ای تا پایان سطح برای طلاب بود که شش سال آن از ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۶ ش برگزار شد ولی از ۱۳۴۶ ش تغییری در آن رخ داد؛ به این صورت که قرار شد کل طرح واجد چهار دوره باشد که طی چهار سال برگزار خواهد شد و در خاتمه این چهار سال که دوره مقدماتی به پایان می‌رسد محصلان آن برای تحصیل در دوره سطح در درس‌های عمومی حوزه شرکت کنند و درس‌های بعدی را در ردیف دیگر طلاب ادامه دهند&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[۳۵۱]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ووفقًا لتقرير عام 1313 ش (1934 م)، كانت &lt;/ins&gt;مدارس قم &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وعدد طلابها على النحو التالي:&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برنامه اجرایی این تشکیلات دربردارنده دوازده بند بود [۳۵۲]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* الفيضية: 91 غرفة و200 طالب.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;که به‌عنوان اولین برنامه‌های ساماندهی حوزه علمیه تا حدودی از دقت و جامعیت نسبی برخوردار بود و در آن بیش از هر چیز بر &lt;/del&gt;نظم &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;و انضباط و &lt;/del&gt;امتحانات &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;منظم تأکید شده و واجد مواد جدید درسی بود که در حوزه تا آن زمان سابقه نداشت&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* دار الشفاء: 28 غرفة و42 طالبًا.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مدرسه تأثیرگذار حقانی &lt;/del&gt;(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به نام بنیانگذار آن علی حقانی&lt;/del&gt;) &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;یا منتظریه هم در دهه چهل شمسی تأسیس شد&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;این مدرسه که به لحاظ برنامه‌ریزی و نظم و انضباط و مدیریت قوی از شهرت بالا برخوردار بود با حمایت فکری استادان زیادی و با هدایت و همکاری کسانی چون طباطبائی و مشکینی به تربیت نسلی از طلاب جوان پرداخت و از این جهت در دهه‌های چهل و پنجاه به بهترین مدرسه با بالاترین سطح برنامه‌ریزی درسی در حوزه علمیه قم تبدیل شد [۳۵۳]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* الرضوية: 24 غرفة و43 طالبًا.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برای آگاهی از فهرست دروس و استادان مدرسه به این منبع رجوع کنید [۳۵۴]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* الحاج ملا صادق: 25 غرفة و45 طالبًا.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* الناصرية: 23 غرفة و22 طالبًا&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;طلاب این مدرسه با مراقبت و تحت شرایط خاصی گزینش می‌شدند و به آنان ماهیانه کمک هزینه ویژه‌ای هم پرداخت می‌شد که مبلغ آن مثلا در سال تحصیلی ۱۳۴۷ـ۱۳۴۸ ش، دویست ریال و مقداری برنج و روغن بود&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[۳۵۵]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* مهدي قلي خان: 14 غرفة و20 طالبًا&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* الحاج سيد صادق: 10 غرف و18 طالبًا&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اشترى السيد محمد حجت كوه كمرئي خلال فترة رئاسته عمارة نائب السلطنة وأقام مكانها مدرسة، تم في البداية تجهيز 26 غرفة فيها، والتي عُرفت فيما بعد بـ&quot;المدرسة الحجتية&quot;&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وفي عهد آية الله البروجردي وبعد نهضة الإمام الخميني، زاد عدد مدارس الحوزة العلمية في قم، وخاصة المدارس ذات النماذج الخاصة، نتيجة للحاجة إلى إصلاحات في الحوزة، حيث بلغ عدد مدارس قم في أوائل السبعينيات حوالي 15 مدرسة. ومن بين هذه المدارس، لعبت مدارس تحت إشراف آية الله گلپايگاني ومدرسة الحقاني دورًا أساسيًا في إصلاح مناهج الحوزة.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كان آية الله گلپايگاني رائدًا في هذا المجان عام 1341 ش (1962 م)، حيث &lt;/ins&gt;نظم &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;هيئة تضم 150 طالبًا يدرسون وفق منهج خاص ويشاركون في &lt;/ins&gt;امتحانات &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;منتظمة&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تضمنت الخطة في البداية منهجًا دراسيًا لمدة 11 عامًا حتى انتهاء مرحلة &quot;السطح&quot;، وقد نُفذت السنوات الست الأولى من 1341 إلى 1346 ش (1962-1967 م). ولكن في عام 1346 ش &lt;/ins&gt;(&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1967 م&lt;/ins&gt;)&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;، تم تعديل الخطة لتشمل أربع مراحل تُغطى في أربع سنوات، وبعد انتهاء هذه المرحلة التمهيدية، يلتحق الطلاب بالدروس العامة للحوزة لمواصلة دراستهم&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;أما المدرسة المؤثرة &quot;الحقاني&quot; &lt;/ins&gt;(&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;المعروفة أيضًا بمنتظرية، نسبة إلى مؤسسها علي الحقاني&lt;/ins&gt;)&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;، فقد تأسست في ستينيات القرن العشرين&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تميزت هذه المدرسة ببرامجها المنظمة والانضباط والإدارة القوية، واشتهرت بأنها أفضل مدرسة في الحوزة العلمية بقم من حيث التخطيط الدراسي خلال الستينيات والسبعينيات. وقد تعاونت في إدارتها وتوجيهها شخصيات مثل الطباطبائي والمشكيني، وتم اختيار طلابها بعناية وفق شروط خاصة، وكانوا يتلقون منحة شهرية قدرها 200 ريال بالإضافة إلى كميات من الأرز والزيت، كما في العام الدراسي 1347-1348 ش (1968-1969 م) &amp;lt;ref&amp;gt;شعبان‌زاده، بهمن، تاریخ شفاهی لمدرسه حقانی، ص۱۲۰ـ۱۲۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Halimi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23659&amp;oldid=prev</id>
		<title>Halimi في ١٨:٠٣، ٤ مايو ٢٠٢٥</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;diff=23659&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-04T18:03:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;a href=&quot;https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%AD%D9%88%D8%B2%D8%A9_%D9%82%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%85%D9%8A%D8%A9&amp;amp;diff=23659&amp;amp;oldid=23658&quot;&gt;عرض التغييرات&lt;/a&gt;</summary>
		<author><name>Halimi</name></author>
	</entry>
</feed>