<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="ar">
	<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A</id>
	<title>السيد حسين الطباطبائي البروجردي - تاريخ المراجعة</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-03T08:10:37Z</updated>
	<subtitle>تاريخ التعديل لهذه الصفحة في الويكي</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25915&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban في ٠٨:١٤، ١٩ يوليو ٢٠٢٥</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25915&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-19T08:14:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١١:٤٤، ١٩ يوليو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l31&quot;&gt;سطر ٣١:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٣١:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الموقع =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الموقع =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;السيد حسين الطباطبائي البروجردي&quot; أكبر زعيم ديني [[الشيعة الإمامية|للشيعة الإمامية]] في القرن الرابع عشر ومن أشهر مشاهير علماء [[الشيعة]] المعاصرين، ومن المؤوسسين لدار التقريب بين المذاهب الإسلامية لتعزيز [[الوحدة الإسلامية]] وكان من أبرز إنجازاته التاريخية تعاونه مع [[ الأزهر|جامعة الأزهر]] في [[مصر]] ومراسلاته مع الشيخ [[محمود شلتوت]]الذي كان له أثر عميق في وحدة العالم الإسلامي  وكانت الفتوى التاريخية التي أصدرها الشيخ شلتوت بجواز اتّباع [[الشيعة|المذهب الجعفري]]. وكان سماحته يعتبر المؤسس الثاني [[الحوزة العلمية|للحوزة العلمية]] في [[قم]] بعد مؤسسها الأول [[عبد الكريم الحائري اليزدي|الشيخ عبد الكريم الحائري]]، ودرس العلوم الدينية في [[إصفهان]] و[[النجف|النجف الأشرف]] على يد كبار الأساتذة مثل: الميرزا أبو المعالي الكلباسي، والسيد محمد تقي المدرس، والسيد محمد باقر الدرچه‌اي، وجانغير خان القشقائي، والأخوند الكاشي، و[[محمد كاظم الخراساني|الأخوند الخراساني]]، والشيخ الشريعة الإصفهاني، و[[السيد كاظم اليزدي]]، حتى بلغ مرتبة الاجتهاد. وبعد تسع سنوات من الدراسة في النجف، أقام في مدينة بروجرد لمدة ثلاثة وثلاثين عامًا، ثم هاجر سماحته إلى قم المقدسة بعد دعوات ملحة من علماء قم وتجارها والمتدينين في قم و[[طهران]]، وتولى [[المرجعية الدينية في العراق|المرجعية الدينية]] للشيعة بعد وفاة السيد أبو الحسن الأصفهاني، وأصبح في عقد الخمسينيات (الميلادي) المرجع العام للشيعة، وفي فترة مرجعيته، قدم خدمات ثقافية واجتماعية وسياسية ورفاهية عديدة، منها:إعادة تنظيم وضع الحوزة العلمية في قم، وإقامة صلات مع [[دار التقريب بين المذاهب الإسلامية]] لتعزيز الوحدة الإسلامية، وإهتم بإرسال ممثلين إلى أوروبا وأمريكا للتعريف بالإسلام، وبناء أو تجديد العديد من المكتبات والمستشفيات والمساجد و[[المدارس الدينية]] في مختلف أنحاء [[إيران]] ودول أخرى مثل [[العراق]] و[[ألمانيا]] و[[لبنان]] و[[أفريقيا]] و[[أوروبا]]، ويعتبره العديد من الخبراء مبتكرًا لمنهج جديد في علم الرجال، حيث ألّف كتاب &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;**&lt;/del&gt;&quot;[[جامع أحاديث الشيعة]]&quot;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;** &lt;/del&gt;في هذا المجال. كما ترك آية الله البروجردي مؤلفات عديدة في مواضيع الرجال والحديث والأصول والفقه.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;السيد حسين الطباطبائي البروجردي&quot; أكبر زعيم ديني [[الشيعة الإمامية|للشيعة الإمامية]] في القرن الرابع عشر ومن أشهر مشاهير علماء [[الشيعة]] المعاصرين، ومن المؤوسسين لدار التقريب بين المذاهب الإسلامية لتعزيز [[الوحدة الإسلامية]] وكان من أبرز إنجازاته التاريخية تعاونه مع [[ الأزهر|جامعة الأزهر]] في [[مصر]] ومراسلاته مع الشيخ [[محمود شلتوت]]الذي كان له أثر عميق في وحدة العالم الإسلامي  وكانت الفتوى التاريخية التي أصدرها الشيخ شلتوت بجواز اتّباع [[الشيعة|المذهب الجعفري]]. وكان سماحته يعتبر المؤسس الثاني [[الحوزة العلمية|للحوزة العلمية]] في [[قم]] بعد مؤسسها الأول [[عبد الكريم الحائري اليزدي|الشيخ عبد الكريم الحائري]]، ودرس العلوم الدينية في [[إصفهان]] و[[النجف|النجف الأشرف]] على يد كبار الأساتذة مثل: الميرزا أبو المعالي الكلباسي، والسيد محمد تقي المدرس، والسيد محمد باقر الدرچه‌اي، وجانغير خان القشقائي، والأخوند الكاشي، و[[محمد كاظم الخراساني|الأخوند الخراساني]]، والشيخ الشريعة الإصفهاني، و[[السيد كاظم اليزدي]]، حتى بلغ مرتبة الاجتهاد. وبعد تسع سنوات من الدراسة في النجف، أقام في مدينة بروجرد لمدة ثلاثة وثلاثين عامًا، ثم هاجر سماحته إلى قم المقدسة بعد دعوات ملحة من علماء قم وتجارها والمتدينين في قم و[[طهران]]، وتولى [[المرجعية الدينية في العراق|المرجعية الدينية]] للشيعة بعد وفاة السيد أبو الحسن الأصفهاني، وأصبح في عقد الخمسينيات (الميلادي) المرجع العام للشيعة، وفي فترة مرجعيته، قدم خدمات ثقافية واجتماعية وسياسية ورفاهية عديدة، منها:إعادة تنظيم وضع الحوزة العلمية في قم، وإقامة صلات مع [[دار التقريب بين المذاهب الإسلامية]] لتعزيز الوحدة الإسلامية، وإهتم بإرسال ممثلين إلى أوروبا وأمريكا للتعريف بالإسلام، وبناء أو تجديد العديد من المكتبات والمستشفيات والمساجد و[[المدارس الدينية]] في مختلف أنحاء [[إيران]] ودول أخرى مثل [[العراق]] و[[ألمانيا]] و[[لبنان]] و[[أفريقيا]] و[[أوروبا]]، ويعتبره العديد من الخبراء مبتكرًا لمنهج جديد في علم الرجال، حيث ألّف كتاب &quot;[[جامع أحاديث الشيعة]]&quot; في هذا المجال. كما ترك آية الله البروجردي مؤلفات عديدة في مواضيع الرجال والحديث والأصول والفقه.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==ولادته ونشأته==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==ولادته ونشأته==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25914&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban في ٠٨:١٣، ١٩ يوليو ٢٠٢٥</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25914&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-19T08:13:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١١:٤٣، ١٩ يوليو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l31&quot;&gt;سطر ٣١:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٣١:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الموقع =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الموقع =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;السيد حسين الطباطبائي البروجردي&quot; أكبر زعيم ديني [[الشيعة الإمامية|للشيعة الإمامية]] في القرن الرابع عشر ومن أشهر مشاهير علماء [[الشيعة]] المعاصرين، ومن المؤوسسين لدار التقريب بين المذاهب الإسلامية لتعزيز [[الوحدة الإسلامية]] وكان من أبرز إنجازاته التاريخية تعاونه مع [[ الأزهر|جامعة الأزهر]] في [[مصر]] ومراسلاته مع الشيخ [[محمود شلتوت]]الذي كان له أثر عميق في وحدة العالم الإسلامي  وكانت الفتوى التاريخية التي أصدرها الشيخ شلتوت بجواز اتّباع [[المذهب الجعفري]]. وكان سماحته يعتبر المؤسس الثاني [[الحوزة العلمية|للحوزة العلمية]] في [[قم]] بعد مؤسسها الأول [[عبد الكريم الحائري اليزدي|الشيخ عبد الكريم الحائري]]، ودرس العلوم الدينية في [[إصفهان]] و[[النجف|النجف الأشرف]] على يد كبار الأساتذة مثل: الميرزا أبو المعالي الكلباسي، والسيد محمد تقي المدرس، والسيد محمد باقر الدرچه‌اي، وجانغير خان القشقائي، والأخوند الكاشي، و[[محمد كاظم الخراساني|الأخوند الخراساني]]، والشيخ الشريعة الإصفهاني، و[[السيد كاظم اليزدي]]، حتى بلغ مرتبة الاجتهاد. وبعد تسع سنوات من الدراسة في النجف، أقام في مدينة بروجرد لمدة ثلاثة وثلاثين عامًا، ثم هاجر سماحته إلى قم المقدسة بعد دعوات ملحة من علماء قم وتجارها والمتدينين في قم و[[طهران]]، وتولى [[المرجعية الدينية في العراق|المرجعية الدينية]] للشيعة بعد وفاة السيد أبو الحسن الأصفهاني، وأصبح في عقد الخمسينيات (الميلادي) المرجع العام للشيعة، وفي فترة مرجعيته، قدم خدمات ثقافية واجتماعية وسياسية ورفاهية عديدة، منها:إعادة تنظيم وضع الحوزة العلمية في قم، وإقامة صلات مع [[دار التقريب بين المذاهب الإسلامية]] لتعزيز الوحدة الإسلامية، وإهتم بإرسال ممثلين إلى أوروبا وأمريكا للتعريف بالإسلام، وبناء أو تجديد العديد من المكتبات والمستشفيات والمساجد و[[المدارس الدينية]] في مختلف أنحاء [[إيران]] ودول أخرى مثل [[العراق]] و[[ألمانيا]] و[[لبنان]] و[[أفريقيا]] و[[أوروبا]]، ويعتبره العديد من الخبراء مبتكرًا لمنهج جديد في علم الرجال، حيث ألّف كتاب **&quot;[[جامع أحاديث الشيعة]]&quot;** في هذا المجال. كما ترك آية الله البروجردي مؤلفات عديدة في مواضيع الرجال والحديث والأصول والفقه.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;السيد حسين الطباطبائي البروجردي&quot; أكبر زعيم ديني [[الشيعة الإمامية|للشيعة الإمامية]] في القرن الرابع عشر ومن أشهر مشاهير علماء [[الشيعة]] المعاصرين، ومن المؤوسسين لدار التقريب بين المذاهب الإسلامية لتعزيز [[الوحدة الإسلامية]] وكان من أبرز إنجازاته التاريخية تعاونه مع [[ الأزهر|جامعة الأزهر]] في [[مصر]] ومراسلاته مع الشيخ [[محمود شلتوت]]الذي كان له أثر عميق في وحدة العالم الإسلامي  وكانت الفتوى التاريخية التي أصدرها الشيخ شلتوت بجواز اتّباع [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الشيعة|&lt;/ins&gt;المذهب الجعفري]]. وكان سماحته يعتبر المؤسس الثاني [[الحوزة العلمية|للحوزة العلمية]] في [[قم]] بعد مؤسسها الأول [[عبد الكريم الحائري اليزدي|الشيخ عبد الكريم الحائري]]، ودرس العلوم الدينية في [[إصفهان]] و[[النجف|النجف الأشرف]] على يد كبار الأساتذة مثل: الميرزا أبو المعالي الكلباسي، والسيد محمد تقي المدرس، والسيد محمد باقر الدرچه‌اي، وجانغير خان القشقائي، والأخوند الكاشي، و[[محمد كاظم الخراساني|الأخوند الخراساني]]، والشيخ الشريعة الإصفهاني، و[[السيد كاظم اليزدي]]، حتى بلغ مرتبة الاجتهاد. وبعد تسع سنوات من الدراسة في النجف، أقام في مدينة بروجرد لمدة ثلاثة وثلاثين عامًا، ثم هاجر سماحته إلى قم المقدسة بعد دعوات ملحة من علماء قم وتجارها والمتدينين في قم و[[طهران]]، وتولى [[المرجعية الدينية في العراق|المرجعية الدينية]] للشيعة بعد وفاة السيد أبو الحسن الأصفهاني، وأصبح في عقد الخمسينيات (الميلادي) المرجع العام للشيعة، وفي فترة مرجعيته، قدم خدمات ثقافية واجتماعية وسياسية ورفاهية عديدة، منها:إعادة تنظيم وضع الحوزة العلمية في قم، وإقامة صلات مع [[دار التقريب بين المذاهب الإسلامية]] لتعزيز الوحدة الإسلامية، وإهتم بإرسال ممثلين إلى أوروبا وأمريكا للتعريف بالإسلام، وبناء أو تجديد العديد من المكتبات والمستشفيات والمساجد و[[المدارس الدينية]] في مختلف أنحاء [[إيران]] ودول أخرى مثل [[العراق]] و[[ألمانيا]] و[[لبنان]] و[[أفريقيا]] و[[أوروبا]]، ويعتبره العديد من الخبراء مبتكرًا لمنهج جديد في علم الرجال، حيث ألّف كتاب **&quot;[[جامع أحاديث الشيعة]]&quot;** في هذا المجال. كما ترك آية الله البروجردي مؤلفات عديدة في مواضيع الرجال والحديث والأصول والفقه.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==ولادته ونشأته==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==ولادته ونشأته==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25885&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: نقل Negahban صفحة مسودة:السيد حسين الطباطبائي البروجردي إلى السيد حسين الطباطبائي البروجردي دون ترك تحويلة</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25885&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-19T07:11:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;نقل Negahban صفحة &lt;a href=&quot;/w/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A9:%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;مسودة:السيد حسين الطباطبائي البروجردي (الصفحة غير موجودة)&quot;&gt;مسودة:السيد حسين الطباطبائي البروجردي&lt;/a&gt; إلى &lt;a href=&quot;/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&quot; title=&quot;السيد حسين الطباطبائي البروجردي&quot;&gt;السيد حسين الطباطبائي البروجردي&lt;/a&gt; دون ترك تحويلة&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٠:٤١، ١٩ يوليو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-notice&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mw-diff-empty&quot;&gt;(لا فرق)&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25884&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban في ٠٧:١١، ١٩ يوليو ٢٠٢٥</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25884&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-19T07:11:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٠:٤١، ١٩ يوليو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l2&quot;&gt;سطر ٢:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٢:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{صندوق معلومات شخص&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{صندوق معلومات شخص&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| العنوان = السيد حسين الطباطبائي البروجردي&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| العنوان = السيد حسين الطباطبائي البروجردي&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الصورة =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الصورة = &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سید حسین بروجردی.jpg&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الإسم =   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الإسم =   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الإسم الکامل = السيد حسين الطباطبائي البروجردي&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الإسم الکامل = السيد حسين الطباطبائي البروجردي&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25883&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban في ٠٧:٠٨، ١٩ يوليو ٢٠٢٥</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25883&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-19T07:08:14Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٠:٣٨، ١٩ يوليو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l9&quot;&gt;سطر ٩:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٩:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| سنة الولادة = 1292 هـ&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| سنة الولادة = 1292 هـ&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| تأريخ الولادة =   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| تأريخ الولادة =   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| مكان الولادة = [[إيران]]، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بروجر&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| مكان الولادة = [[إيران]]، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بروجرد&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| سنة الوفاة = ١٩ فروردين ١٣٤٠ش&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| سنة الوفاة = ١٩ فروردين ١٣٤٠ش&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| تأريخ الوفاة =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| تأريخ الوفاة =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25877&amp;oldid=prev</id>
		<title>Halimi في ٠٧:١٣، ١٧ يوليو ٢٠٢٥</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25877&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-17T07:13:36Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٠:٤٣، ١٧ يوليو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l2&quot;&gt;سطر ٢:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٢:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{صندوق معلومات شخص&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{صندوق معلومات شخص&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| العنوان = السيد حسين الطباطبائي البروجردي&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| العنوان = السيد حسين الطباطبائي البروجردي&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الصورة = &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سید روح الله خمینی.jpg&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الصورة =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الإسم =   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الإسم =   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الإسم الکامل = السيد حسين الطباطبائي البروجردي&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| الإسم الکامل = السيد حسين الطباطبائي البروجردي&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Halimi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25876&amp;oldid=prev</id>
		<title>Halimi: /* مرجعيته العامة */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25876&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-17T07:04:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;مرجعيته العامة&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٠:٣٤، ١٧ يوليو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l66&quot;&gt;سطر ٦٦:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٦٦:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بعد وفاة آية الله العظمى السيد أبو الحسن الأصفهاني (١٣٢٥ش) وآية الله حسين القمي (١٣٢٦ش) في النجف، أصبح آية الله البروجردي - حتى وفاته عام ١٣٤٠ش - أحد أعظم مراجع التقليد في العالم الشيعي &amp;lt;ref&amp;gt;العلوی الطباطبائی، اسماعیل، شرح‌حال آیت الله العظمی بروجردی، ج۱، ص۷۱۳،&amp;lt;/ref&amp;gt;.ومع رحيل السيد أبو الحسن الأصفهاني، اتسعت مرجعية البروجردي بشكل شامل، حيث توافد عليه المؤمنون من كل حدب وصوب.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بعد وفاة آية الله العظمى السيد أبو الحسن الأصفهاني (١٣٢٥ش) وآية الله حسين القمي (١٣٢٦ش) في النجف، أصبح آية الله البروجردي - حتى وفاته عام ١٣٤٠ش - أحد أعظم مراجع التقليد في العالم الشيعي &amp;lt;ref&amp;gt;العلوی الطباطبائی، اسماعیل، شرح‌حال آیت الله العظمی بروجردی، ج۱، ص۷۱۳،&amp;lt;/ref&amp;gt;.ومع رحيل السيد أبو الحسن الأصفهاني، اتسعت مرجعية البروجردي بشكل شامل، حيث توافد عليه المؤمنون من كل حدب وصوب.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;النشاط السياسي والاجتماعي&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;النشاطاته السياسية والاجتماعية==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;رغم العلاقة الوثيقة بين البروجردي والأخوند الخراساني، لم تُعثر على أدلة تُثبت تدخله في الثورة الدستورية (المشروطة). يبدو أن الذكريات المريرة لبعض أحداث تلك الفترة جعلته يتجنب المشاركة المباشرة في ما وصفه بـ&amp;quot;الأمور التي لا يُعرف بدايتها من نهايتها&amp;quot; مع ذلك، لم يسكت عن السياسات المعادية للدين لحكومة الشاه، ولم يتردد في دعم الحركات الدينية والسياسية عند الضرورة، مستخدمًا نفوذه الديني والاجتماعي.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;رغم العلاقة الوثيقة بين البروجردي والأخوند الخراساني، لم تُعثر على أدلة تُثبت تدخله في الثورة الدستورية (المشروطة). يبدو أن الذكريات المريرة لبعض أحداث تلك الفترة جعلته يتجنب المشاركة المباشرة في ما وصفه بـ&amp;quot;الأمور التي لا يُعرف بدايتها من نهايتها&amp;quot; مع ذلك، لم يسكت عن السياسات المعادية للدين لحكومة الشاه، ولم يتردد في دعم الحركات الدينية والسياسية عند الضرورة، مستخدمًا نفوذه الديني والاجتماعي.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;أبرز مواقفه السياسية:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;أبرز مواقفه السياسية:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Halimi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25875&amp;oldid=prev</id>
		<title>Halimi: /* الهوامش */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25875&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-17T07:03:57Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;الهوامش&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٠:٣٣، ١٧ يوليو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l148&quot;&gt;سطر ١٤٨:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٤٨:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:الشخصيات]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:الشخصيات]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:العلماء]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:العلماء]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[إيران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تصنيف:&lt;/ins&gt;إيران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Halimi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25874&amp;oldid=prev</id>
		<title>Halimi: /* تلامذته */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25874&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-17T07:03:28Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;تلامذته&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٠:٣٣، ١٧ يوليو ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l129&quot;&gt;سطر ١٢٩:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٢٩:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==تلامذته==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==تلامذته==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ومن أبرز تلامذته:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ومن أبرز تلامذته:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* الامام الخميني&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[السيد روح الله الموسوي الخميني|&lt;/ins&gt;الامام الخميني&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* السيدمحمد رضا الكلبيكاني&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;السيدمحمد رضا الكلبيكاني&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* الشيخ حسين علي المنتظري&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* الشيخ حسين علي المنتظري&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* السيد السيستاني&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;السيد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;علي &lt;/ins&gt;السيستاني&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|السيد السيستاني]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* الشيخ الصافي الكلبايكاني&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* الشيخ الصافي الكلبايكاني&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* الشيخ فاضل اللنكراني&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[محمد  فاضل اللنكراني|&lt;/ins&gt;الشيخ فاضل اللنكراني&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* الشيخ المكارم الشيرازي&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[ناصر مكارم الشيرازي|&lt;/ins&gt;الشيخ المكارم الشيرازي&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* السيد الشبيري الزنجاني&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[السيد شبيري الزنجاني|&lt;/ins&gt;السيد الشبيري الزنجاني&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* الشيخ جعفر السبحاني.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[جعفر السبحاني|&lt;/ins&gt;الشيخ جعفر السبحاني&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وفاته==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وفاته==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Halimi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25873&amp;oldid=prev</id>
		<title>Halimi: أنشأ الصفحة ب&#039;   {{صندوق معلومات شخص | العنوان = السيد حسين الطباطبائي البروجردي | الصورة = سید روح الله خمینی.jpg | الإسم =   | الإسم الکامل = السيد حسين الطباطبائي البروجردي | الملقب = الطباطبائي البروجردي | سائر الأسماء حسين آقا | سنة الولادة = 1292 هـ | تأريخ الولادة =   | مكان الولادة...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%D9%8A&amp;diff=25873&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-17T07:00:31Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;أنشأ الصفحة ب&amp;#039;   {{صندوق معلومات شخص | العنوان = السيد حسين الطباطبائي البروجردي | الصورة = سید روح الله خمینی.jpg | الإسم =   | الإسم الکامل = السيد حسين الطباطبائي البروجردي | الملقب = الطباطبائي البروجردي | سائر الأسماء حسين آقا | سنة الولادة = 1292 هـ | تأريخ الولادة =   | مكان الولادة...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحة جديدة&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;  &lt;br /&gt;
{{صندوق معلومات شخص&lt;br /&gt;
| العنوان = السيد حسين الطباطبائي البروجردي&lt;br /&gt;
| الصورة = سید روح الله خمینی.jpg&lt;br /&gt;
| الإسم =  &lt;br /&gt;
| الإسم الکامل = السيد حسين الطباطبائي البروجردي&lt;br /&gt;
| الملقب = الطباطبائي البروجردي&lt;br /&gt;
| سائر الأسماء حسين آقا&lt;br /&gt;
| سنة الولادة = 1292 هـ&lt;br /&gt;
| تأريخ الولادة =  &lt;br /&gt;
| مكان الولادة = [[إيران]]، بروجر&lt;br /&gt;
| سنة الوفاة = ١٩ فروردين ١٣٤٠ش&lt;br /&gt;
| تأريخ الوفاة = &lt;br /&gt;
| مكان الوفاة = [[إيران]]، [[قم]]&lt;br /&gt;
| الأساتذة =&lt;br /&gt;
* الآخوند الخراساني، السيد كاظم اليزدي &lt;br /&gt;
| التلامذة = الامام الخميني&lt;br /&gt;
* السيدمحمد رضا الكلبيكاني&lt;br /&gt;
* الشيخ حسين علي المنتظري&lt;br /&gt;
* السيد السيستاني&lt;br /&gt;
* الشيخ الصافي الكلبايكاني&lt;br /&gt;
* الشيخ فاضل اللنكراني&lt;br /&gt;
* الشيخ المكارم الشيرازي&lt;br /&gt;
* السيد الشبيري الزنجاني&lt;br /&gt;
* الشيخ جعفر السبحاني.&lt;br /&gt;
| الدين = [[الإسلام]]&lt;br /&gt;
| المذهب = [[الشيعة |الشیعة]] &lt;br /&gt;
| الآثار =&lt;br /&gt;
*جامع أحاديث الشيعة&lt;br /&gt;
| النشاطات = أكبر زعيم ديني [[الشيعة الإمامية|للشيعة الإمامية]] في القرن الرابع عشر ومن أشهر مشاهير علماء [[الشيعة]] المعاصرين، والمؤوس [[دار التقريب بين المذاهب الإسلامية]] لتعزيز [[الوحدة الإسلامية]]&lt;br /&gt;
| الموقع =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
السيد حسين الطباطبائي البروجردي&amp;quot; أكبر زعيم ديني [[الشيعة الإمامية|للشيعة الإمامية]] في القرن الرابع عشر ومن أشهر مشاهير علماء [[الشيعة]] المعاصرين، ومن المؤوسسين لدار التقريب بين المذاهب الإسلامية لتعزيز [[الوحدة الإسلامية]] وكان من أبرز إنجازاته التاريخية تعاونه مع [[ الأزهر|جامعة الأزهر]] في [[مصر]] ومراسلاته مع الشيخ [[محمود شلتوت]]الذي كان له أثر عميق في وحدة العالم الإسلامي  وكانت الفتوى التاريخية التي أصدرها الشيخ شلتوت بجواز اتّباع [[المذهب الجعفري]]. وكان سماحته يعتبر المؤسس الثاني [[الحوزة العلمية|للحوزة العلمية]] في [[قم]] بعد مؤسسها الأول [[عبد الكريم الحائري اليزدي|الشيخ عبد الكريم الحائري]]، ودرس العلوم الدينية في [[إصفهان]] و[[النجف|النجف الأشرف]] على يد كبار الأساتذة مثل: الميرزا أبو المعالي الكلباسي، والسيد محمد تقي المدرس، والسيد محمد باقر الدرچه‌اي، وجانغير خان القشقائي، والأخوند الكاشي، و[[محمد كاظم الخراساني|الأخوند الخراساني]]، والشيخ الشريعة الإصفهاني، و[[السيد كاظم اليزدي]]، حتى بلغ مرتبة الاجتهاد. وبعد تسع سنوات من الدراسة في النجف، أقام في مدينة بروجرد لمدة ثلاثة وثلاثين عامًا، ثم هاجر سماحته إلى قم المقدسة بعد دعوات ملحة من علماء قم وتجارها والمتدينين في قم و[[طهران]]، وتولى [[المرجعية الدينية في العراق|المرجعية الدينية]] للشيعة بعد وفاة السيد أبو الحسن الأصفهاني، وأصبح في عقد الخمسينيات (الميلادي) المرجع العام للشيعة، وفي فترة مرجعيته، قدم خدمات ثقافية واجتماعية وسياسية ورفاهية عديدة، منها:إعادة تنظيم وضع الحوزة العلمية في قم، وإقامة صلات مع [[دار التقريب بين المذاهب الإسلامية]] لتعزيز الوحدة الإسلامية، وإهتم بإرسال ممثلين إلى أوروبا وأمريكا للتعريف بالإسلام، وبناء أو تجديد العديد من المكتبات والمستشفيات والمساجد و[[المدارس الدينية]] في مختلف أنحاء [[إيران]] ودول أخرى مثل [[العراق]] و[[ألمانيا]] و[[لبنان]] و[[أفريقيا]] و[[أوروبا]]، ويعتبره العديد من الخبراء مبتكرًا لمنهج جديد في علم الرجال، حيث ألّف كتاب **&amp;quot;[[جامع أحاديث الشيعة]]&amp;quot;** في هذا المجال. كما ترك آية الله البروجردي مؤلفات عديدة في مواضيع الرجال والحديث والأصول والفقه. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ولادته ونشأته==&lt;br /&gt;
وُلد الفقيه المتجدد السيد حسين الطباطبائي البروجردي في أحد أيام شهر صفر عام 1292 هـ في منزل من بيوتات آل طباطباء بمدينة بروجرد، وكان يُنادى في منزله بـ&amp;quot;حسين آقا&amp;quot;، ومنذ طفولته كان محطّ إعجاب والده السيد علي، وتربّى تحت رعايته، يعود نسبه الشريف بثلاثين واسطة إلى [[حسن بن علي (المجتبی)|الإمام الحسن المجتبى]] (عليه السلام) &amp;lt;ref&amp;gt;الرازی، محمد، آثار الحجة، ج۲، ص۹، قم ۱۳۳۲ ش&amp;lt;/ref&amp;gt;.ومن عائلته برزت شخصيات علمية بارزة أخرى مثل [[السيد مهدي بحر العلوم]] (المتوفى 1212 هـ) زأما جَدُّه الخامس، السيد محمد الطباطبائي، فكان من علماء الدين وأبناء أخت العلامة [[محمد باقر المجلسي]]، وكان السيد محمد مقيمًا في النجف، وفي إحدى زياراته لمسقط رأسه (أصفهان)، استجاب لطلب أهل بروجرد فأقام فيها فترة، وأسس واحدة من أهم الأسر العلمية الشيعية. وقبره في بروجرد مشهور&amp;lt;ref&amp;gt;دوانی، علی، حيات المرجع المتجدد البروجردی، ج۱، ص۸۲، تهران ۱۳۷۱ ش&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==دراسته وتكوينه العلمي==&lt;br /&gt;
كرّس والده السيد علي جهودًا كبيرة في تعليمه، فأرسله إلى الكُتّاب في سن السابعة، أتمّ حسين آقا دراسة كتاب جامع المقدمات ونصف كتاب السيد علي (المتضمن علوم الصرف والنحو والمنطق) بإتقان، حتى أصبح ذكاؤه حديث الناس، وعندما لاحظ الأب تفوّقه السريع، نقله من الكُتّاب إلى مدرسة نور بخش (التي بناها جدّه لأمه)، وخصص له غرفة فيها، وجلب له نفس المعلم المخلص من الكُتّاب ليدرس عليه الصرف، النحو، المنطق، المعاني، البيان، البديع، الفقه، والأصول، بالإضافة إلى دراسته على يد والده ومشايخ آخرين &amp;lt;ref&amp;gt;الرازی، محمد، آثار الحجة، ج۲، ص۱۰، قم ۱۳۳۲ ش&amp;lt;/ref&amp;gt;.وكان السيد علي (والد البروجردي) عالمًا دينيًا يعمل بالزراعة، وقد شجّع ابنه على طلب العلوم الدينية، وبعد إكمال المقدمات في بروجرد، سافر سماحته إلى أصفهان عام 1310 هـ (عن عمر 18 سنة) والتحق بـمدرسة الصدر،&lt;br /&gt;
وصف اسماحته هذه الفترة بأنها &amp;quot;أجمل أيام حياته&amp;quot;. قال:«منذ أول يوم دخلت أصفهان، التحقت بحلقة درس المرحوم الدرچه‌اي، وقد عامَلني هذا العالم الجليل -بكل ما يحمله من فضائل علمية وأخلاقية- بلطف لا حدّ له»، قضى أربع سنوات يدرس على يد كبار المشايخ مثل:&lt;br /&gt;
* الميرزا أبو المعالي الكلباسي&lt;br /&gt;
* السيد محمد تقي المدرس&lt;br /&gt;
* السيد محمد باقر الدرچه‌اي&lt;br /&gt;
* جهانغير خان القشقائي&lt;br /&gt;
* الملا محمد الكاشاني (المشهور بالأخوند الكاشي). تخصص في علوم الرجال، الفقه، الأصول، الفلسفة، والرياضيات، وأصبح صاحب رأي مستقل في الفقه والأصول، كما أسس حلقة درس وربّى تلامذة &amp;lt;ref&amp;gt;دوانی، علی، حيات المرجع المتجدد البروجردی، ج۱، ص99، تهران ۱۳۷۱ ش&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
في صباح أحد أيام ربيع الأول 1314 هـ، بينما كان السيد حسين جالسًا أمام حجرته، وصلَه رسول يحمل خطابًا من والده يستدعيه إلى بروجرد. ظنّ السيد حسين أن والده يريد إرساله إلى النجف، لكن الأب كان يُخطّط لزواجه. اعترض الابن قائلًا: «كنت مُنكبًّا على الدراسة بجدّ واطمئنان، لكني أخشى الآن أن يصبح الزواج حاجزًا بيني وبين هدفي!» أصرّ الأب على رأيه، وجهّز ابنه للزواج. وهكذا تزوج السيد حسين في سن 22 سنة، وبقي في بروجرد شهرين أو ثلاثة، ثم عاد مع عائلته إلى أصفهان &amp;lt;ref&amp;gt;العلوی، محمدحسین، خاطرات من حيات آیت الله بروجردی، ص۲۷&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==مغادرته الى النجف الأشرف==&lt;br /&gt;
عندما كان سماحة السيد مشغولًا بطلب العلم في أصفهان، وصلته رسالة من والده تقول: &amp;quot;أسرع بالعودة إلى بروجرد، فقد جهزت لك مستلزمات السفر إلى النجف الأشرف&amp;quot;، ففي عام ١٣٢٠هـ، غادر إلى النجف وبقي فيها حتى ١٣٢٨هـ يدرس ويُدرّس. كان من أبرز أساتذته هناك الآخوند الخراساني، الذي أبدى إعجابًا كبيرًا بالسيد حسين، وظل البروجردي محافظًا على احترامه وتقديره له طوال حياته &amp;lt;ref&amp;gt;العلوی، محمدحسین، خاطرات من حيات آیت الله بروجردی، ص32&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
سرعان ما جذبت آراء السيد حسين الدقيقة وانتباهه التحليلي انتباه أستاذه الكبير في النجف، مما أوجد بينهما رباطًا وثيقًا، لدرجة أن الآخوند الخراساني كان إذا لم يسمع تعليقًا من تلميذه بعد الدرس، يخاطبه قائلًا: &amp;quot;ألا تملك رأيًا يا سيد؟&amp;quot;، تدريجيًا، أصبح مكانة السيد حسين واضحة بين طلاب حلقة الآخوند، فطلبوا منه أن يعيد شرح الدروس بتفصيل أكبر بعد مغادرة الأستاذ، وهكذا أصبح تقرير دروس الآخوند أحد مهام البروجردي العلمية، وخلال إقامته في النجف، كانت عبقريته وسرعة بديهيته موضوع حديث الأوساط العلمية. حتى أن الطلاب كانوا يشيرون إليه عند مروره في الأزقة قائلين: &amp;quot;هذا هو حسين آقا!&amp;quot;.&lt;br /&gt;
إلى جانب حضور دروس الآخوند الخراساني، استفاد البروجردي من علماء آخرين مثل الشيخ الشريعة الأصفهاني والسيد كاظم اليزدي. كما أقام حلقات درسه الخاصة، حيث درّس كتاب الفصول لمجموعة من الفضلاء. لم تكن هذه بداية تدريسه، فقد كان قد درّس قبلًا في أصفهان كتب شرح اللمعة والفصول لمدة عشر سنوات  &amp;lt;ref&amp;gt;التمری، محمدرضا، شکوة شیعه، ص۱۲۲&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== العودة إلى بروجرد ==&lt;br /&gt;
في أواخر عام ١٣٢٨هـ، بعد تسع سنوات في النجف، وحصوله على إجازة الاجتهاد من الآخوند الخراساني والشيخ الشريعة الأصفهاني، عاد سماحته إلى بروجرد بناءً على إصرار والده (الذي كان ينوي إعادته لاحقًا إلى النجف)، &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;أرسل الآخوند الخراساني رسالة إلى والد البروجردي يصف فيها مكانة ابنه العلمية ويوصيه بالاعتراف به كمجتهد مطلق جامع للشرائط، وأن يُعرّفه للناس ليرجعوا إليه في الفتاوى والأحكام الشرعية&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
لكن في عام ١٣٢٩هـ، تغيرت الظروف بسبب: وفاة والده، ورحيل أستاذه الآخوند الخراساني (الذي كان داعمًا رئيسيًا له) وبإلحاح أهل بروجرد قرر سماحته البقاء فيها كمرجع ديني، وأمضى آية الله البروجردي ٣٣ عامًا في بروجرد بعد عودته من النجف قبل انتقاله إلى قم، كانت المدينة هادئة، وجذبت طلابًا جادين. بدأ تدريس الفقه من الأساس، وكان يُدرّس في: مسجد السيد جواد (جدّه)، ومدرسة نور بخش، ومنزله الخاص.حضر دروسه بانتظام أكثر من مائة عالم وطالب. خلال تلك الفترة، كتب حواشي على كتاب &amp;quot;عروة الوثقی&amp;quot; للسيد كاظم اليزدي، والتي نُشرت في نفس الفترة &amp;lt;ref&amp;gt;مرکز اسناد الثورة الإسلامية، انقلاب اسلامی به روایت خاطره، ص۴۶&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==في قبضة ملك إيران!==&lt;br /&gt;
في عام ١٣٤٥هـ، سافر آية الله البروجردي إلى العراق ثم إلى [[الحج]]، وعند عودته أقام في النجف لمدة ٨ أشهر، وفي ذروة الاحتجاجات الشعبية ضد رضا خان البهلوي ملك ايران وهجرة العلماء إلى قم احتجاجًا، دخل فقيه بروجردي إلى الحدود الإيرانية عند (قصر شيرين)، لكن عملاء الشاه (مخاوفًا من انضمامه إلى المحتجين وإيصال رسالة مراجع النجف) اعتقلوه عند الحدود ونقلوه إلى العاصمة طهران وفي طهران، زاره رضا خان شخصيًا - الذي كان يبحث عن بديل لمواجهة الشيخ عبد الكريم الحائري - وأظهر له لطفًا قائلًا: &amp;quot;اطلب مني أي شيء!&amp;quot; فأعلن الفقيه البروجردي عدم حاجته لأي شيء، لكن تحت إصرار الشاه قال &amp;quot;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;عندما كنت في مقر الجيش، لاحظت أن حصص الطعام للجنود غير كافية. إذا أردت فعل شيء، فليكن زيادة حصصهم الغذائية&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;quot;. ثم ردًا على اقتراح رضا خان بتجاهل مكانة آية الله الحائري وإحلال البروجردي محله، أجاب: &amp;quot;لا، تواصلوا معه (الحائري) مباشرة. وأنا أيضًا إذا كانت لدي حاجة، سأبلغكم عبره&amp;quot;،ثم نصحه بالتعاون مع العلماء واتباع الأوامر الإلهية. وعلمًا أنه لن يُسمح له بالسفر إلى قم أو بروجرد، أعلن نيته الذهاب إلى مشهد، وبعد مغادرة رضا خان، أرسل &amp;quot;تيمورتاش&amp;quot; (وزير البلاط) مبلغ ٥٠ ألف تومان كهدية، لكن المرجع الورع رفض قبولها &amp;lt;ref&amp;gt;مجله حوزه، السنة الثامنة، ش ۱ و ۲، ص ۳۳۶ و ۳۴۴ و ۳۳۷ و ۲۷۷.&amp;lt;/ref&amp;gt;. وفي صباح اليوم التالي، غادر إلى خراسان.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== الهجرة إلى قم المقدسة==&lt;br /&gt;
في عام ١٣٢٣ش، نُقل آية الله البروجردي إلى مستشفى &amp;quot;فيروزآبادي&amp;quot; في طهران بسبب مرض شديد، في ذلك الوقت، كانت حوزة قم تُدار بواسطة: السيد صدر الدين الصدر والسيد محمد حجت كوهكمري والسيد محمد تقي الخوانساري وبفضل مكانته العلمية الرفيعة وتجربته الطويلة، كان البروجردي قادرًا على إعادة إحياء حوزة قم التي ضعُفت بشدة بعد وفاة آية الله الحائري وضغوط النظام.&lt;br /&gt;
وأخيرًا، بعد دعوات متكررة من علماء قم (خاصة الجهود الحثيثة [[روح الله الخميني|للإمام الخميني]])، وتلبية لطلب تجار ومتديني قم وطهران، دخل آية الله البروجردي قم في ١٤ محرم ١٣٦٤هـ الموافق ٩ دي ١٣٢٣ش (أو آذار ١٣٢٣ش حسب بعض المصادر)، وسط استقبال حاشد من الناس  &amp;lt;ref&amp;gt;السبحانی، جعفر، مصاحبه مع آیت الله جعفر سبحانی، ج۱، ص۱۸۲، حوزه، سال ۸، ش ۱ـ۲&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
بعد استقراره في قم، بدأ تدريس الفقه والأصول: ودروس الفقه صباحًا في مسجد عشق علي، ودروس الأصول عصرًا في مدرسة الفيضية.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== مرجعيته العامة ==&lt;br /&gt;
بعد وفاة آية الله العظمى السيد أبو الحسن الأصفهاني (١٣٢٥ش) وآية الله حسين القمي (١٣٢٦ش) في النجف، أصبح آية الله البروجردي - حتى وفاته عام ١٣٤٠ش - أحد أعظم مراجع التقليد في العالم الشيعي &amp;lt;ref&amp;gt;العلوی الطباطبائی، اسماعیل، شرح‌حال آیت الله العظمی بروجردی، ج۱، ص۷۱۳،&amp;lt;/ref&amp;gt;.ومع رحيل السيد أبو الحسن الأصفهاني، اتسعت مرجعية البروجردي بشكل شامل، حيث توافد عليه المؤمنون من كل حدب وصوب.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==النشاط السياسي والاجتماعي&lt;br /&gt;
رغم العلاقة الوثيقة بين البروجردي والأخوند الخراساني، لم تُعثر على أدلة تُثبت تدخله في الثورة الدستورية (المشروطة). يبدو أن الذكريات المريرة لبعض أحداث تلك الفترة جعلته يتجنب المشاركة المباشرة في ما وصفه بـ&amp;quot;الأمور التي لا يُعرف بدايتها من نهايتها&amp;quot; مع ذلك، لم يسكت عن السياسات المعادية للدين لحكومة الشاه، ولم يتردد في دعم الحركات الدينية والسياسية عند الضرورة، مستخدمًا نفوذه الديني والاجتماعي.&lt;br /&gt;
أبرز مواقفه السياسية:&lt;br /&gt;
* التهديد بمغادرة بروجرد احتجاجًا على أنشطة الفرقة الضالة. &lt;br /&gt;
* التضامن العلني مع آية الله القمي بعد أحداث شهريور ١٣٢٠ش. &lt;br /&gt;
* منع تعيين الأشخاص المناهضين للدين في المناصب الحكومية. &lt;br /&gt;
* معارضة تغيير الخط العربي في إيران. &lt;br /&gt;
* رفضه الحاسم لسياسات الشاه (الذي وصفه لاحقًا بـ&amp;quot;الجهة غير المسؤولة&amp;quot; التي تعيق برامجه). &lt;br /&gt;
* محاولة إنقاذ آية الله كاشاني من المحاكمات البهلوية. &lt;br /&gt;
* معارضة اقتراح تنصيب أخت الشاه كوصية على العرش.&lt;br /&gt;
* الدعم المالي السري لجماعة فدائيان إسلام. &lt;br /&gt;
* مساندة حكومة الدكتور مصدق. &lt;br /&gt;
* إصدار بيان استنكار ضد احتلال فلسطين.&amp;lt;ref&amp;gt;واعظ زاده خراسانی، محمد، مصاحبه مع محمد واعظ زاده خراسانی، ج۱، ص۲۳۸،&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== التقريب بين المذاهب الإسلامية ==&lt;br /&gt;
كان من أبرز إنجازات آية الله البروجردي التاريخية تعاونه مع جامعة الأزهر في مصر ومراسلاته مع الشيخ محمود شلتوت. ثمرة هذا التعاون - الذي كان له أثر عميق في وحدة العالم الإسلامي - كانت الفتوى التاريخية التي أصدرها الشيخ شلتوت بجواز اتّباع المذهب الجعفري &amp;lt;ref&amp;gt;المکارم شیرازی، ناصر، الخصایص اخلاقیة لآیت الله بروجردی، ج۱، ص۲۶۹ـ۲۷۳، حوزه، سال ۸، ش ۱ـ۲&amp;lt;/ref&amp;gt; ويكتب السيد فلسفي في مذكراته: &amp;quot;كان اهتمامه الرئيسي بوحدة المسلمين. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;يجب التأكيد أن الجهود الرسمية للتقريب بدأت بقيادة آية الله البروجردي عبر تأسيس وتطوير دار التقريب في مصر. وفي دروسه الفقهية، كان يُحرص على ذكر آراء علماء المذاهب الأخرى أيضًا&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&amp;quot;ونتيجة لهذه الجهود، &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;أصدر شيخ الأزهر آنذاك فتوى رسمية تسمح لأهل السنة بالعمل بفقه المذهب الشيعي الإمامي كسائر المذاهب الأربعة&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;lt;ref&amp;gt;المعاونية الثقافية، المجمع العالمي للتقريب، پیشوایان تقریب، ص۱۴۹، تهران، ۱۳۸۳&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==آثاره العلمية==&lt;br /&gt;
كان آية الله البروجردي -إضافة إلى كونه مدرساً بارعاً- مؤلفاً غزير الإنتاج. بدأ التأليف في النجف الأشرف، وقبل بلوغه الثلاثين من عمره شرع في كتابة حاشية على كفاية الأصول لأستاذه الآخوند الخراساني. قال عن نفسه:«كنت أكتب كثيراً، بعضه مكتمل وبعضه غير تام، وبعضه فُقد أثناء الانتقال من بروجرد إلى قم».&lt;br /&gt;
تنقسم مؤلفاته إلى أربعة تخصصات رئيسية:&lt;br /&gt;
* علم الرجال&lt;br /&gt;
* الحديث&lt;br /&gt;
* أصول الفقه&lt;br /&gt;
* الفقه الاستدلالي&lt;br /&gt;
بلغت مصنفاته -المشهود لها بالدقة والتحري العلمي- حوالي أربعين كتاباً ورسالة، أبرزها:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== أولاً: الموسوعات الحديثية ===&lt;br /&gt;
جامع أحاديث الشيعة:بدأ تأليفه بمساعدة تلامذته في حياته، وطُبع الجزء الأول قبل وفاته. يُعد محاولة لجمع كل أحاديث الشيعة في عمل واحد، ويُظهر تخصصه الفريد في الرجال والحديث.&lt;br /&gt;
يتميز بـ:&lt;br /&gt;
* ذكر الآيات القرآنية المرتبطة بكل حديث.&lt;br /&gt;
* تنظيم منطقي للأحاديث.&lt;br /&gt;
* النقل الحرفي للنصوص.&lt;br /&gt;
* تركيز على أحاديث المدرسة الشيعية.&lt;br /&gt;
* التدرج في سلسلة الأسانيد. &amp;lt;ref&amp;gt;دفتر تبلیغات اسلامی، شکوه فقاهت، ص۲۲۳، تهران، ۱۳۷۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
* تجرید الأسانيد (سلسلة في علم الرجال):&lt;br /&gt;
* تجرید أسانيد الکافي&lt;br /&gt;
* تجرید أسانيد التهذیب&lt;br /&gt;
* أسانيد کتاب &amp;quot;من لا یحضره الفقیه&amp;quot;&lt;br /&gt;
* أسانيد رجال الکشي&lt;br /&gt;
* أسانيد الاستبصار&lt;br /&gt;
* أسانيد کتاب &amp;quot;خصال&amp;quot; الشيخ الصدوق&lt;br /&gt;
* أسانيد کتاب &amp;quot;الأمالي&amp;quot;&lt;br /&gt;
* أسانيد کتاب &amp;quot;علل الشرائع&amp;quot; للصدوق&lt;br /&gt;
* تجرید فهرست الشيخ الطوسي&lt;br /&gt;
* تجرید رجال النجاشي.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ثانياً: الحواشي والتعليقات ===&lt;br /&gt;
* حاشية على كفاية الأصول&lt;br /&gt;
* حاشية على &amp;quot;نهاية&amp;quot; الشيخ الطوسي&lt;br /&gt;
* حاشية على &amp;quot;عروة الوثقی&amp;quot;&lt;br /&gt;
* مستدركات على فهرست الشيخ منتجب الدين الرازي&lt;br /&gt;
* تعليقات على کتاب &amp;quot;المبسوط&amp;quot;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ثالثاً: رسائل متخصصة ===&lt;br /&gt;
* رسالة حول سند &amp;quot;الصحيفة السجادية&amp;quot;&lt;br /&gt;
*  تصحيح ومستدرک &amp;quot;رجال الطوسي&amp;quot;&lt;br /&gt;
* &amp;quot;بيوت الشيعة&amp;quot; (دراسة عن مراكز العلم الشيعي)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== جهوده في حفظ التراث ===&lt;br /&gt;
اهتم بنشر المخطوطات النادرة، وأنشأ مكتبات علمية (مثل مكتبة مسجد الأعظم في قم) لتوفير المراجع للباحثين  &amp;lt;ref&amp;gt;التمری، محمدرضا، شکوه شیعه، ص۱۷۹&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==تلامذته==&lt;br /&gt;
ومن أبرز تلامذته:&lt;br /&gt;
* الامام الخميني&lt;br /&gt;
* السيدمحمد رضا الكلبيكاني&lt;br /&gt;
* الشيخ حسين علي المنتظري&lt;br /&gt;
* السيد السيستاني&lt;br /&gt;
* الشيخ الصافي الكلبايكاني&lt;br /&gt;
* الشيخ فاضل اللنكراني&lt;br /&gt;
* الشيخ المكارم الشيرازي&lt;br /&gt;
* السيد الشبيري الزنجاني&lt;br /&gt;
* الشيخ جعفر السبحاني.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==وفاته==&lt;br /&gt;
في شهر شوال عام ١٣٨٠هـ، بينما كان آية الله البروجردي (رحمه الله) - البالغ من العمر ٩٣ عامًا - طريح الفراش بسبب المرض، زاره مجموعة من مريديه لزيارته. رفع رأسه - وكان يبدو حزينًا جدًا - وقال: «لقد انقضى عمري، وسنرحل دون أن نُقدّم شيئًا ذا قيمة لأنفسنا أو نعمل عملاً جليلًا». فرد من الحاضرين ردّ قائلًا:«سيدنا! كيف تقول هذا؟ بحمد الله، لقد تركت وراءك آثارًا طيبة: تلامذة أتقياء، وكتبًا قيّمة، ومساجد ومكتبات بنيتها! نحن من يجب أن يقول مثل هذه الكلمات». فأجاب الفقيه الورع بكلمة بليغة: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;«خَلِّصِ العَمَل فَإِنَّ النَّاقِدَ بَصِيرٌ» (يجب أن تُخلص العمل لله، فهو المطلع على النوايا)&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
أثرت هذه الكلمات في الحضور، وفي ليلة الجمعة، صلّى مع آلاف المصلين في مسجد الأعظم بقم. وكان من المقرر افتتاح مكتبة المسجد في اليوم التالي، لكن في الصباح أُعلن عن تدهور صحته. أُجل الافتتاح، ونصح الأطباء بعدم استقبال أي زائر، بعد أيام، تفاقم المرض، وفي صباح يوم الخميس ١٩ فروردين ١٣٤٠ش (١٠ شوال ١٣٨٠هـ) توفي آية الله البروجردي، ودُفن في مسجد الأعظم الذي أسسه بنفسه &amp;lt;ref&amp;gt;مجله نور علم، ص ۹۸ـ۹۹&amp;lt;/ref&amp;gt;. وُصفت مراسم تشييعه - التي كانت من أضخم المراسم في تاريخ قم. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==الهوامش==&lt;br /&gt;
{{الهوامش}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[تصنيف:الشخصيات]]&lt;br /&gt;
[[تصنيف:العلماء]]&lt;br /&gt;
[[إيران]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Halimi</name></author>
	</entry>
</feed>