<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="ar">
	<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9</id>
	<title>الإباحة - تاريخ المراجعة</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9&amp;action=history"/>
	<updated>2026-04-19T12:52:02Z</updated>
	<subtitle>تاريخ التعديل لهذه الصفحة في الويكي</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9&amp;diff=32158&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: /* انظر أيضًا */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9&amp;diff=32158&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-01-21T09:31:08Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;انظر أيضًا&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٣:٠١، ٢١ يناير ٢٠٢٦&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l72&quot;&gt;سطر ٧٢:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٧٢:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   [[المستحب]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   [[المستحب]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;المفاهیم &lt;/del&gt;والمصطلحات]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;المفاهيم &lt;/ins&gt;والمصطلحات]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9&amp;diff=32157&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: /* انظر أيضًا */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9&amp;diff=32157&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-01-21T09:30:54Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;انظر أيضًا&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٣:٠٠، ٢١ يناير ٢٠٢٦&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l67&quot;&gt;سطر ٦٧:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٦٧:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== انظر أيضًا ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== انظر أيضًا ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;*   [[الأحكام التكليفية الخمسة]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   [[الحرام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   [[الحرام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   [[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الكراهة&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الکراهة&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   [[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;قاعدة الأصل في الأشياء الإباحة&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الوجوب&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   [[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;المباح والمحظور]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;المستحب&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;*   [[الخلاف الفقهي بين المذاهب الإسلامية&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تصنيف&lt;/ins&gt;:المفاهیم والمصطلحات]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تصنیف&lt;/del&gt;:المفاهیم والمصطلحات]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9&amp;diff=32156&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban في ٠٩:٢٩، ٢١ يناير ٢٠٢٦</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9&amp;diff=32156&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-01-21T09:29:47Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٢:٥٩، ٢١ يناير ٢٠٢٦&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l38&quot;&gt;سطر ٣٨:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٣٨:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== في العبادات ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== في العبادات ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1.  الجمع بين الصلاتين (الظهر والعصر، المغرب والعشاء) في الحضر بلا عذر:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1.  الجمع بين الصلاتين (الظهر والعصر، المغرب والعشاء) في الحضر بلا عذر:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;    &lt;/del&gt;*   مذاهب أهل السنة: ذهب الجمهور (عدا الحنفية في بعض الصور) إلى أن الجمع في الحضر جائز فقط لعذر كالمطر أو المرض أو السفر.&amp;lt;ref&amp;gt;النووي، يحيى بن شرف، المجموع شرح المهذب، ج 4، ص 255.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   مذاهب أهل السنة: ذهب الجمهور (عدا الحنفية في بعض الصور) إلى أن الجمع في الحضر جائز فقط لعذر كالمطر أو المرض أو السفر.&amp;lt;ref&amp;gt;النووي، يحيى بن شرف، المجموع شرح المهذب، ج 4، ص 255.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;    &lt;/del&gt;*   الفقه الإمامي: يرى فقهاء الإمامية أن الجمع بين الصلاتين مطلقاً (بلا عذر) جائز بل هو الأفضل، استناداً إلى روايات أهل البيت.&amp;lt;ref&amp;gt;الطوسي، محمد بن الحسن، المبسوط في فقه الإمامية، ج 1، ص 109.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   الفقه الإمامي: يرى فقهاء الإمامية أن الجمع بين الصلاتين مطلقاً (بلا عذر) جائز بل هو الأفضل، استناداً إلى روايات أهل البيت.&amp;lt;ref&amp;gt;الطوسي، محمد بن الحسن، المبسوط في فقه الإمامية، ج 1، ص 109.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2.  مسح الأقدام في الوضوء:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2.  مسح الأقدام في الوضوء:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;    &lt;/del&gt;*   مذاهب أهل السنة: ذهبوا إلى وجوب غسل الرجلين في الوضوء.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن رشد، محمد بن أحمد، بداية المجتهد ونهاية المقتصد، ج 1، ص 17.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   مذاهب أهل السنة: ذهبوا إلى وجوب غسل الرجلين في الوضوء.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن رشد، محمد بن أحمد، بداية المجتهد ونهاية المقتصد، ج 1، ص 17.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;    &lt;/del&gt;*   الفقه الإمامي: ذهبوا إلى وجوب مسح الأقدام (أو جزء منها) في الوضوء.&amp;lt;ref&amp;gt;الحلي، جعفر بن الحسن، شرائع الإسلام في مسائل الحلال والحرام، ج 1، ص 31.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   الفقه الإمامي: ذهبوا إلى وجوب مسح الأقدام (أو جزء منها) في الوضوء.&amp;lt;ref&amp;gt;الحلي، جعفر بن الحسن، شرائع الإسلام في مسائل الحلال والحرام، ج 1، ص 31.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== في الأطعمة والأشربة ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== في الأطعمة والأشربة ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1.  أكل الربيض (بيض السمك) والكافيار:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1.  أكل الربيض (بيض السمك) والكافيار:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;    &lt;/del&gt;*   مذاهب أهل السنة (الشافعية والحنابلة خاصة): يُحرِّمون أكل ما يستخرج من بطن السمكة الميتة (كالكافيار) لأن الميتة نجسة.&amp;lt;ref&amp;gt;الرملي، شمس الدين، نهاية المحتاج إلى شرح المنهاج، ج 8، ص 152.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   مذاهب أهل السنة (الشافعية والحنابلة خاصة): يُحرِّمون أكل ما يستخرج من بطن السمكة الميتة (كالكافيار) لأن الميتة نجسة.&amp;lt;ref&amp;gt;الرملي، شمس الدين، نهاية المحتاج إلى شرح المنهاج، ج 8، ص 152.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;    &lt;/del&gt;*   الفقه الإمامي: يُبيحون أكل الكافيار وبيض السمك المستخرج من السمكة الميتة، لأن السمك الميت طاهر عندهم إذا كان له فلس.&amp;lt;ref&amp;gt;الخوئي، أبو القاسم، منهاج الصالحين، ج 2، ص 230.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   الفقه الإمامي: يُبيحون أكل الكافيار وبيض السمك المستخرج من السمكة الميتة، لأن السمك الميت طاهر عندهم إذا كان له فلس.&amp;lt;ref&amp;gt;الخوئي، أبو القاسم، منهاج الصالحين، ج 2، ص 230.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2.  شرب الشاي والقهوة عند ورودها:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2.  شرب الشاي والقهوة عند ورودها:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;    &lt;/del&gt;*   مذاهب أهل السنة: حدث خلاف عند ورودها، فمنهم من أباحها ومنهم من كرهها، ثم استقر الرأي على إباحتها لانتفاء دليل التحريم.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن عابدين، محمد أمين، رد المحتار على الدر المختار، ج 5، ص 248.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   مذاهب أهل السنة: حدث خلاف عند ورودها، فمنهم من أباحها ومنهم من كرهها، ثم استقر الرأي على إباحتها لانتفاء دليل التحريم.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن عابدين، محمد أمين، رد المحتار على الدر المختار، ج 5، ص 248.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;    &lt;/del&gt;*   الفقه الإمامي: ذهبوا إلى إباحتها من الأصل لعدم وجود دليل على التحريم، وإن وردت روايات في كراهة شرب القهوة في بعض كتبهم دون حرمتها.&amp;lt;ref&amp;gt;النراقي، أحمد بن محمد مهدي، مستند الشيعة في أحكام الشريعة، ج 17، ص 195.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   الفقه الإمامي: ذهبوا إلى إباحتها من الأصل لعدم وجود دليل على التحريم، وإن وردت روايات في كراهة شرب القهوة في بعض كتبهم دون حرمتها.&amp;lt;ref&amp;gt;النراقي، أحمد بن محمد مهدي، مستند الشيعة في أحكام الشريعة، ج 17، ص 195.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==منهج التعامل مع الخلاف في المباحات==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==منهج التعامل مع الخلاف في المباحات==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9&amp;diff=32155&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: /* في المعاملات */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9&amp;diff=32155&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-01-21T09:29:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;في المعاملات&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٢:٥٩، ٢١ يناير ٢٠٢٦&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l29&quot;&gt;سطر ٢٩:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٢٩:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== في المعاملات ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== في المعاملات ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/del&gt;بيع العينة (بيع التقسيط مع إعادة الشراء بثمن أقل نقداً):&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1. بيع العينة (بيع التقسيط مع إعادة الشراء بثمن أقل نقداً):&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;    &lt;/del&gt;* &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &lt;/del&gt;مذاهب أهل السنة ([[الحنفية]]، [[المالكية]]، [[الشافعية]]، [[الحنبلية]]): ذهب جمهورهم إلى تحريم بيع العينة، اعتباراً بأنه حيلة على الربا.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن قدامة، عبد الله بن أحمد، المغني، ج 4، ص 134.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;مذاهب أهل السنة ([[الحنفية]]، [[المالكية]]، [[الشافعية]]، [[الحنبلية]]): ذهب جمهورهم إلى تحريم بيع العينة، اعتباراً بأنه حيلة على الربا.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن قدامة، عبد الله بن أحمد، المغني، ج 4، ص 134.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;    &lt;/del&gt;* &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &lt;/del&gt;الفقه الإمامي: ذهب أكثر فقهاء الإمامية إلى إباحة بيع العينة إذا توافرت شروط البيع الصحيح من تراضي وخلو من الغرر الفاحش، دون اعتبارها حيلة على الربا.&amp;lt;ref&amp;gt;النجفي، محمد حسن، جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، ج 23، ص 50.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;الفقه الإمامي: ذهب أكثر فقهاء الإمامية إلى إباحة بيع العينة إذا توافرت شروط البيع الصحيح من تراضي وخلو من الغرر الفاحش، دون اعتبارها حيلة على الربا.&amp;lt;ref&amp;gt;النجفي، محمد حسن، جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، ج 23، ص 50.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/del&gt;التأمين التجاري (التأمين على الحياة والممتلكات):&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2. التأمين التجاري (التأمين على الحياة والممتلكات):&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;    &lt;/del&gt;* &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &lt;/del&gt;مذاهب أهل السنة: فيه خلاف، فمنهم من منعه (جمهور المتقدمين) لوجود الغرر والجهالة، ومنهم من أباحه بشروط (بعض المعاصرين).&amp;lt;ref&amp;gt;الزحيلي، وهبة، الفقه الإسلامي وأدلته، ج 5، ص 3432.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;مذاهب أهل السنة: فيه خلاف، فمنهم من منعه (جمهور المتقدمين) لوجود الغرر والجهالة، ومنهم من أباحه بشروط (بعض المعاصرين).&amp;lt;ref&amp;gt;الزحيلي، وهبة، الفقه الإسلامي وأدلته، ج 5، ص 3432.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;    &lt;/del&gt;* &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &lt;/del&gt;الفقه الإمامي: يرى أكثر فقهاء الإمامية المعاصرين حرمة التأمين التجاري لاشتماله على الغرر والجهالة المحرمة، واستثنوا التأمين التعاوني (التكافلي).&amp;lt;ref&amp;gt;الخميني، روح الله، تحرير الوسيلة، ج 1، ص 488.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;الفقه الإمامي: يرى أكثر فقهاء الإمامية المعاصرين حرمة التأمين التجاري لاشتماله على الغرر والجهالة المحرمة، واستثنوا التأمين التعاوني (التكافلي).&amp;lt;ref&amp;gt;الخميني، روح الله، تحرير الوسيلة، ج 1، ص 488.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== في العبادات ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== في العبادات ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9&amp;diff=32154&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban في ٠٨:٥٨، ٢١ يناير ٢٠٢٦</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9&amp;diff=32154&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-01-21T08:58:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٢:٢٨، ٢١ يناير ٢٠٢٦&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;سطر ١:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;الإباحة&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; في اللغة: مصدر أباح يُبيح إباحة، أي أذِنَ فيه وأطلقَه وأزالَ الحرجَ عنه.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن منظور، محمد بن مكرم، لسان العرب، ج 2، ص 405.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;الإباحة&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; في اللغة: مصدر أباح يُبيح إباحة، أي أذِنَ فيه وأطلقَه وأزالَ الحرجَ عنه.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن منظور، محمد بن مكرم، لسان العرب، ج 2، ص 405.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وفي الاصطلاح الفقهي: هي الحكم التكليفي الذي يخيِّر المكلفَ بين فعل الشيء وتركه، من غير مدحٍ على الفعل ولا ذمٍّ على الترك، ولا ثوابٍ ولا عقاب في الآخرة عليه.&amp;lt;ref&amp;gt;الجرجاني، علي بن محمد، كتاب التعريفات، ص 25.&amp;lt;/ref&amp;gt; وتُعرف أيضاً بأنها: &quot;خطاب الشارع المتعلق بفعل المكلف بالطلب تخييراً بين الفعل والترك&quot;.&amp;lt;ref&amp;gt;الآمدي، علي بن محمد، الإحكام في أصول الأحكام، ج 1، ص 115.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وفي الاصطلاح الفقهي: هي الحكم التكليفي الذي يخيِّر المكلفَ بين فعل الشيء وتركه، من غير مدحٍ على الفعل ولا ذمٍّ على الترك، ولا ثوابٍ ولا عقاب في &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;الآخرة&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;عليه.&amp;lt;ref&amp;gt;الجرجاني، علي بن محمد، كتاب التعريفات، ص 25.&amp;lt;/ref&amp;gt; وتُعرف أيضاً بأنها: &quot;خطاب الشارع المتعلق بفعل المكلف بالطلب تخييراً بين الفعل والترك&quot;.&amp;lt;ref&amp;gt;الآمدي، علي بن محمد، الإحكام في أصول الأحكام، ج 1، ص 115.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==حكم الإباحة وأدلتها==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==حكم الإباحة وأدلتها==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;الإباحة حكم شرعي كسائر الأحكام التكليفية الخمسة (&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الواجب، المستحب، المباح، المكروه، &lt;/del&gt;الحرام). وقد دلّت عليها الأدلة العامة من الكتاب &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;والسنة، &lt;/del&gt;ومنها:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;الإباحة &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[الحكم الشرعي|&lt;/ins&gt;حكم شرعي&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;كسائر الأحكام التكليفية الخمسة (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[الوجوب|الواجب]]، [[المستحب]]، [[الإباحة|المباح]]، [[الکراهة|المكروه]]، [[الحرمة|&lt;/ins&gt;الحرام&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;). وقد دلّت عليها الأدلة العامة من &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;الكتاب&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] و[[السنة]]، &lt;/ins&gt;ومنها:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   قوله تعالى: {هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا} [البقرة: 29]. فعموم خلق الأشياء للإنسان يدل على أصل الإباحة ما لم يرد دليل بالتحريم.&amp;lt;ref&amp;gt;القرطبي، محمد، الجامع لأحكام القرآن، ج 1، ص 255.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   قوله تعالى: &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;/ins&gt;{هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا} [البقرة: 29]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;/ins&gt;. فعموم خلق الأشياء للإنسان يدل على أصل الإباحة ما لم يرد دليل بالتحريم.&amp;lt;ref&amp;gt;القرطبي، محمد، الجامع لأحكام القرآن، ج 1، ص 255.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   قوله تعالى: {قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ} [الأعراف: 32]. فالنص يفيد أن الأصل في الزينة والطيبات من الرزق هو الحِلُّ.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   قوله تعالى: &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;/ins&gt;{قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ} [الأعراف: 32]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;/ins&gt;. فالنص يفيد أن الأصل في الزينة والطيبات من الرزق هو الحِلُّ.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   القاعدة الأصولية الكبرى: &amp;quot;الأصل في الأشياء الإباحة&amp;quot;، وهي قاعدة مُجمعٌ عليها بين المذاهب الإسلامية، ويستثنى منها ما ورد النص بتحريمه.&amp;lt;ref&amp;gt;الغزالي، محمد، المستصفى من علم الأصول، ج 1، ص 145.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*   القاعدة الأصولية الكبرى: &amp;quot;الأصل في الأشياء الإباحة&amp;quot;، وهي قاعدة مُجمعٌ عليها بين المذاهب الإسلامية، ويستثنى منها ما ورد النص بتحريمه.&amp;lt;ref&amp;gt;الغزالي، محمد، المستصفى من علم الأصول، ج 1، ص 145.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l17&quot;&gt;سطر ١٧:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ١٧:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== باعتبار متعلق الحكم ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== باعتبار متعلق الحكم ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1.  إباحة استعمال: مثل الأكل والشرب من الطيبات.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1.  إباحة استعمال: مثل الأكل والشرب من الطيبات.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2.  إباحة عقد: مثل جواز عقد البيع &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;والإجارة&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2.  إباحة عقد: مثل جواز عقد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;البيع&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] و[[الإجارة]]&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;3.  إباحة ترك: مثل ترك أنواع من المأكولات المباحة.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;3.  إباحة ترك: مثل ترك أنواع من المأكولات المباحة.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l26&quot;&gt;سطر ٢٦:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٢٦:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==مواضع الخلاف بين المذاهب في تطبيقات الإباحة==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==مواضع الخلاف بين المذاهب في تطبيقات الإباحة==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;على الرغم من الاتفاق على أصل القاعدة، فإن هناك اختلافاً بين المذاهب &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الإسلامية، &lt;/del&gt;لا سيما بين الفقه الإمامي (الجعفري) ومذاهب أهل السنة الأربعة، في تحديد حكم عدد من المسائل الفرعية، هل هي على الأصل (الإباحة) أم أنها انتقلت إلى حكم آخر؟ وفيما يلي أبرز هذه المواضع:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;على الرغم من الاتفاق على أصل القاعدة، فإن هناك اختلافاً بين &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;المذاهب &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الإسلامية]]، &lt;/ins&gt;لا سيما بين &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;الفقه الإمامي&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|الفقه الإمامي]]  &lt;/ins&gt;(الجعفري) ومذاهب &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;أهل السنة&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;الأربعة، في تحديد حكم عدد من المسائل الفرعية، هل هي على الأصل (الإباحة) أم أنها انتقلت إلى حكم آخر؟ وفيما يلي أبرز هذه المواضع:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== في المعاملات ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== في المعاملات ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1.  بيع العينة (بيع التقسيط مع إعادة الشراء بثمن أقل نقداً):&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1.  بيع العينة (بيع التقسيط مع إعادة الشراء بثمن أقل نقداً):&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;     *   مذاهب أهل السنة (&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الحنفية، المالكية، الشافعية، الحنابلة&lt;/del&gt;): ذهب جمهورهم إلى تحريم بيع العينة، اعتباراً بأنه حيلة على الربا.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن قدامة، عبد الله بن أحمد، المغني، ج 4، ص 134.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;     *   مذاهب أهل السنة (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[الحنفية]]، [[المالكية]]، [[الشافعية]]، [[الحنبلية]]&lt;/ins&gt;): ذهب جمهورهم إلى تحريم بيع العينة، اعتباراً بأنه حيلة على الربا.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن قدامة، عبد الله بن أحمد، المغني، ج 4، ص 134.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;     *   الفقه الإمامي: ذهب أكثر فقهاء الإمامية إلى إباحة بيع العينة إذا توافرت شروط البيع الصحيح من تراضي وخلو من الغرر الفاحش، دون اعتبارها حيلة على الربا.&amp;lt;ref&amp;gt;النجفي، محمد حسن، جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، ج 23، ص 50.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;     *   الفقه الإمامي: ذهب أكثر فقهاء الإمامية إلى إباحة بيع العينة إذا توافرت شروط البيع الصحيح من تراضي وخلو من الغرر الفاحش، دون اعتبارها حيلة على الربا.&amp;lt;ref&amp;gt;النجفي، محمد حسن، جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، ج 23، ص 50.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2.  التأمين التجاري (التأمين على الحياة والممتلكات):&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2.  التأمين التجاري (التأمين على الحياة والممتلكات):&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9&amp;diff=32153&amp;oldid=prev</id>
		<title>Negahban: أنشأ الصفحة ب&#039; &#039;&#039;&#039;الإباحة&#039;&#039;&#039; في اللغة: مصدر أباح يُبيح إباحة، أي أذِنَ فيه وأطلقَه وأزالَ الحرجَ عنه.&lt;ref&gt;ابن منظور، محمد بن مكرم، لسان العرب، ج 2، ص 405.&lt;/ref&gt; وفي الاصطلاح الفقهي: هي الحكم التكليفي الذي يخيِّر المكلفَ بين فعل الشيء وتركه، من غير مدحٍ على الفعل ولا ذمٍّ على الترك، و...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%A9&amp;diff=32153&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-01-21T08:53:28Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;أنشأ الصفحة ب&amp;#039; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;الإباحة&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; في اللغة: مصدر أباح يُبيح إباحة، أي أذِنَ فيه وأطلقَه وأزالَ الحرجَ عنه.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن منظور، محمد بن مكرم، لسان العرب، ج 2، ص 405.&amp;lt;/ref&amp;gt; وفي الاصطلاح الفقهي: هي الحكم التكليفي الذي يخيِّر المكلفَ بين فعل الشيء وتركه، من غير مدحٍ على الفعل ولا ذمٍّ على الترك، و...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحة جديدة&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;الإباحة&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; في اللغة: مصدر أباح يُبيح إباحة، أي أذِنَ فيه وأطلقَه وأزالَ الحرجَ عنه.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن منظور، محمد بن مكرم، لسان العرب، ج 2، ص 405.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
وفي الاصطلاح الفقهي: هي الحكم التكليفي الذي يخيِّر المكلفَ بين فعل الشيء وتركه، من غير مدحٍ على الفعل ولا ذمٍّ على الترك، ولا ثوابٍ ولا عقاب في الآخرة عليه.&amp;lt;ref&amp;gt;الجرجاني، علي بن محمد، كتاب التعريفات، ص 25.&amp;lt;/ref&amp;gt; وتُعرف أيضاً بأنها: &amp;quot;خطاب الشارع المتعلق بفعل المكلف بالطلب تخييراً بين الفعل والترك&amp;quot;.&amp;lt;ref&amp;gt;الآمدي، علي بن محمد، الإحكام في أصول الأحكام، ج 1، ص 115.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==حكم الإباحة وأدلتها==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
الإباحة حكم شرعي كسائر الأحكام التكليفية الخمسة (الواجب، المستحب، المباح، المكروه، الحرام). وقد دلّت عليها الأدلة العامة من الكتاب والسنة، ومنها:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*   قوله تعالى: {هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا} [البقرة: 29]. فعموم خلق الأشياء للإنسان يدل على أصل الإباحة ما لم يرد دليل بالتحريم.&amp;lt;ref&amp;gt;القرطبي، محمد، الجامع لأحكام القرآن، ج 1، ص 255.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*   قوله تعالى: {قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ} [الأعراف: 32]. فالنص يفيد أن الأصل في الزينة والطيبات من الرزق هو الحِلُّ.&lt;br /&gt;
*   القاعدة الأصولية الكبرى: &amp;quot;الأصل في الأشياء الإباحة&amp;quot;، وهي قاعدة مُجمعٌ عليها بين المذاهب الإسلامية، ويستثنى منها ما ورد النص بتحريمه.&amp;lt;ref&amp;gt;الغزالي، محمد، المستصفى من علم الأصول، ج 1، ص 145.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==أقسام الإباحة==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تنقسم الإباحة باعتبارات مختلفة:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== باعتبار متعلق الحكم ===&lt;br /&gt;
1.  إباحة استعمال: مثل الأكل والشرب من الطيبات.&lt;br /&gt;
2.  إباحة عقد: مثل جواز عقد البيع والإجارة.&lt;br /&gt;
3.  إباحة ترك: مثل ترك أنواع من المأكولات المباحة.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== باعتبار قوة الدليل ووضوحه ===&lt;br /&gt;
1.  الإباحة الصريحة: ما دل الدليل صراحة على إباحته.&lt;br /&gt;
2.  الإباحة السكوتية (الإباحة الأصلية): ما سكت عنه الشارع فلم يرد في حرمته أو وجوبه دليل، فيبقى على الأصل العام وهو الإباحة.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==مواضع الخلاف بين المذاهب في تطبيقات الإباحة==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
على الرغم من الاتفاق على أصل القاعدة، فإن هناك اختلافاً بين المذاهب الإسلامية، لا سيما بين الفقه الإمامي (الجعفري) ومذاهب أهل السنة الأربعة، في تحديد حكم عدد من المسائل الفرعية، هل هي على الأصل (الإباحة) أم أنها انتقلت إلى حكم آخر؟ وفيما يلي أبرز هذه المواضع:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== في المعاملات ===&lt;br /&gt;
1.  بيع العينة (بيع التقسيط مع إعادة الشراء بثمن أقل نقداً):&lt;br /&gt;
    *   مذاهب أهل السنة (الحنفية، المالكية، الشافعية، الحنابلة): ذهب جمهورهم إلى تحريم بيع العينة، اعتباراً بأنه حيلة على الربا.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن قدامة، عبد الله بن أحمد، المغني، ج 4، ص 134.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
    *   الفقه الإمامي: ذهب أكثر فقهاء الإمامية إلى إباحة بيع العينة إذا توافرت شروط البيع الصحيح من تراضي وخلو من الغرر الفاحش، دون اعتبارها حيلة على الربا.&amp;lt;ref&amp;gt;النجفي، محمد حسن، جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، ج 23، ص 50.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
2.  التأمين التجاري (التأمين على الحياة والممتلكات):&lt;br /&gt;
    *   مذاهب أهل السنة: فيه خلاف، فمنهم من منعه (جمهور المتقدمين) لوجود الغرر والجهالة، ومنهم من أباحه بشروط (بعض المعاصرين).&amp;lt;ref&amp;gt;الزحيلي، وهبة، الفقه الإسلامي وأدلته، ج 5، ص 3432.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
    *   الفقه الإمامي: يرى أكثر فقهاء الإمامية المعاصرين حرمة التأمين التجاري لاشتماله على الغرر والجهالة المحرمة، واستثنوا التأمين التعاوني (التكافلي).&amp;lt;ref&amp;gt;الخميني، روح الله، تحرير الوسيلة، ج 1، ص 488.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== في العبادات ===&lt;br /&gt;
1.  الجمع بين الصلاتين (الظهر والعصر، المغرب والعشاء) في الحضر بلا عذر:&lt;br /&gt;
    *   مذاهب أهل السنة: ذهب الجمهور (عدا الحنفية في بعض الصور) إلى أن الجمع في الحضر جائز فقط لعذر كالمطر أو المرض أو السفر.&amp;lt;ref&amp;gt;النووي، يحيى بن شرف، المجموع شرح المهذب، ج 4، ص 255.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
    *   الفقه الإمامي: يرى فقهاء الإمامية أن الجمع بين الصلاتين مطلقاً (بلا عذر) جائز بل هو الأفضل، استناداً إلى روايات أهل البيت.&amp;lt;ref&amp;gt;الطوسي، محمد بن الحسن، المبسوط في فقه الإمامية، ج 1، ص 109.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
2.  مسح الأقدام في الوضوء:&lt;br /&gt;
    *   مذاهب أهل السنة: ذهبوا إلى وجوب غسل الرجلين في الوضوء.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن رشد، محمد بن أحمد، بداية المجتهد ونهاية المقتصد، ج 1، ص 17.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
    *   الفقه الإمامي: ذهبوا إلى وجوب مسح الأقدام (أو جزء منها) في الوضوء.&amp;lt;ref&amp;gt;الحلي، جعفر بن الحسن، شرائع الإسلام في مسائل الحلال والحرام، ج 1، ص 31.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== في الأطعمة والأشربة ===&lt;br /&gt;
1.  أكل الربيض (بيض السمك) والكافيار:&lt;br /&gt;
    *   مذاهب أهل السنة (الشافعية والحنابلة خاصة): يُحرِّمون أكل ما يستخرج من بطن السمكة الميتة (كالكافيار) لأن الميتة نجسة.&amp;lt;ref&amp;gt;الرملي، شمس الدين، نهاية المحتاج إلى شرح المنهاج، ج 8، ص 152.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
    *   الفقه الإمامي: يُبيحون أكل الكافيار وبيض السمك المستخرج من السمكة الميتة، لأن السمك الميت طاهر عندهم إذا كان له فلس.&amp;lt;ref&amp;gt;الخوئي، أبو القاسم، منهاج الصالحين، ج 2، ص 230.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
2.  شرب الشاي والقهوة عند ورودها:&lt;br /&gt;
    *   مذاهب أهل السنة: حدث خلاف عند ورودها، فمنهم من أباحها ومنهم من كرهها، ثم استقر الرأي على إباحتها لانتفاء دليل التحريم.&amp;lt;ref&amp;gt;ابن عابدين، محمد أمين، رد المحتار على الدر المختار، ج 5، ص 248.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
    *   الفقه الإمامي: ذهبوا إلى إباحتها من الأصل لعدم وجود دليل على التحريم، وإن وردت روايات في كراهة شرب القهوة في بعض كتبهم دون حرمتها.&amp;lt;ref&amp;gt;النراقي، أحمد بن محمد مهدي، مستند الشيعة في أحكام الشريعة، ج 17، ص 195.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منهج التعامل مع الخلاف في المباحات==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
يؤكد علماء المذاهب على أن الاختلاف في هذه الفروع لا يخرجها عن كونها من دائرة المباح أو المكروه، ولا يؤدي إلى التكفير أو التفسيق. وقد وضعوا ضوابط للتعامل مع هذا الخلاف، منها:&lt;br /&gt;
*   اعتبار الدليل: كل مذهب يستند إلى أدلته الخاصة من الكتاب والسنة وفق منهجه الأصولي.&lt;br /&gt;
*   احترام الاجتهاد: الاجتهاد في المسائل الفرعية مما يسع فيه الخلاف.&lt;br /&gt;
*   تغير الأحكام بتغير القرائن: فقد يكون الفعل مباحاً في حالة، مكروهاً أو محرماً في أخرى، وفقاً للقواعد الفقهية كسد الذرائع أو جلب المصلحة ودرء المفسدة.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==الخلاصة==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تُظهِر مباحث الإباحة غنى الشريعة الإسلامية ومرونتها، كما تُبرز تنوع الاجتهادات الفقهية ضمن الأصول المتفق عليها. والخلاف في تحديد بعض المفردات هل هي على الأصل (الإباحة) أم لا، هو خلاف في التطبيق والاستنباط، وليس في أصل المبدأ التشريعي القاضي بأن الأصل في الأشياء الإباحة. وهذا التنوع يعكس سعة الشريعة وقدرتها على استيعاب مختلف الظروف والاجتهادات.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== الهوامش ==&lt;br /&gt;
{{الهوامش}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== انظر أيضًا ==&lt;br /&gt;
*   [[الأحكام التكليفية الخمسة]]&lt;br /&gt;
*   [[الحرام]]&lt;br /&gt;
*   [[الكراهة]]&lt;br /&gt;
*   [[قاعدة الأصل في الأشياء الإباحة]]&lt;br /&gt;
*   [[المباح والمحظور]]&lt;br /&gt;
*   [[الخلاف الفقهي بين المذاهب الإسلامية]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[تصنیف:المفاهیم والمصطلحات]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Negahban</name></author>
	</entry>
</feed>